Introduction - เกริ่นนำ

ในบทความนี้ ผมจะนำเนื้อหาจากพระธรรมเทศนาเรื่อง กาลามสูตร ซึ่งบันทึกไว้ในสัจจสารจากสวนโมกข์ โดยท่านพุทธทาสภิกขุ เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2531 มาใช้ เพื่อให้ความรู้แก่ผู้ที่สนใจครับ

Content - เนื้อความ

กาลามสูตร ช่วยด้วย!

ชาวโลกทั้งโลก รวมทั้งชาวไทยเราด้วย กำลังตกอยู่ในฐานะอย่างเดียวกันกับชนชาวกาลาม แห่งเกสปุตตนิคม ในสมัยพุทธกาล หมู่บ้านชาวกาลาม เป็นทางผ่านของศาสดาทั้งหลายแต่ละศาสดาต่างก็สอนลัทธิของตน ๆ จนชนชาวกาลามไม่รู้ว่าจะรับเอาลัทธิใดดี ครั้นพระพุทธเจ้าเสด็จผ่านมา เขาก็กราบทูลถามปัญหาข้อนี้ คือข้อที่ไม่รู้ว่าจะเชื่อศาสดาองค์ไหนดี พระพุทธเจ้าจึงได้ตรัสข้อความที่เรียกว่ากาลามสูตร ซึ่งจะได้พิจารณากันสืบไป

ชาวโลกสมัยปัจจุบัน ได้ศึกษาวิชาการพัฒนาหลายรูปแบบ ในประเทศไทยเราก็มีคำสั่งสอนหลายรูปแบบ มีสำนักวิปัสสนาหลายสิบคณะ มีอาจารย์หลายสำนัก จนประชาชนไม่รู้ว่า จะรับคำสอนหรือปฏิบัติตามสำนักใดดี นี้เรียกว่า เรากำลังตกอยู่ในฐานะเช่นเดียวกับชาวกาลาม ดังที่กล่าวแล้ว

1. มา อนุสฺสเวน : อย่ารับเอามาเชื่อโดยการฟังบอกต่อ ๆกันมา มันเป็นอาการของคนไร้สมอง หรือสมองขี้เลื่อย อย่างที่คนกรุงเทพฯ สมัยหนึ่งตื่นเรื่องปีมะ ว่าจะมีวิกฤตกาลใหญ่หลวง

   💡

   1. Ma anussavena : Don’t accept and believe something to be true just because it has been passed along and retold for many years. Such credulity is a characteristic of brainless people, of "sawdust brains," such as those in Bangkok who once believed that disasters would befall people born in the "ma" years. (The years of the small snake, big snake, horse, and goat — five through eight in the old twelve-year Thai cycle — all begin with "ma.")

2. มา ปรมฺปราย : อย่ารับเอามาเชื่อโดยที่มีการทำตาม ๆ สืบ ๆ กันมา เห็นเขาทำอะไรอย่างไร ก็ทำตาม ๆ กันไป ดังนิทานเรื่องกระต่ายตื่นตูม ที่สัตว์ทั้งหลายเห็นกระต่ายวิ่งมาอย่างสุดกำลังก็ชวนกันวิ่งตาม จนหกล้มคอหักตกเหวตายกันเป็นอันมาก วิปัสสนาที่สักว่าทำตาม ๆ กันมา ก็มีผลอย่างนี้

   💡

   2. Ma paramparaya : Don’t believe in something merely because it has become a traditional practice. People tend to imitate what others do and then pass the habit along, as in the story of the rabbit that was terrified by a fallen mango (like Chicken Little’s falling sky). When the other animals saw the rabbit running at top speed, they were frightened too and ran after it. Most of them ended up tripping and tumbling off a cliff to their deaths. Any vipassana (insight) practice that merely imitates others, that just follows traditions, will bring similar results.

3. มา อิติกิราย : อย่ารับเอามาเชื่อตามเสียงที่กำลังเล่าลืออยู่อย่างกระฉ่อนบ้าน หรือกระฉ่อนโลก ซึ่งเรียกว่า “ตื่นข่าว”มันเป็นเรื่องของคนโง่ ไม่ยอมใช้สติปัญญาของตน

   💡

   3. Ma itikiraya : Don’t accept and believe something simply because of reports and news of it spreading far and wide, whether through one’s village or throughout the whole world. Only fools are susceptible to such rumors, for they refuse to exercise their own powers of intelligence and discrimination.

4. มา ปิฏกสมฺปทาเนน : อย่ารับเอามาเชื่อด้วยเหตุเพียงว่ามีที่อ้างในปิฎก คำว่า ปิฎก หมายถึงสิ่งที่ได้เขียนหรือจารึกลงไปแล้วในวัตถุสำหรับการเขียน ที่ยังจำ ๆ กันไว้ด้วยความทรงจำยังไม่เรียกว่า ปิฎก ปิฎกเป็นสังขารชนิดหนึ่งที่อยู่ในกำมือของมนุษย์ ทำขึ้นได้ ปรับปรุงได้ เปลี่ยนแปลงได้โดยมือของมนุษย์จึงไม่อาจถือเอาได้ตามตัวอักษรเสมอไป ต้องใช้วิจารณญาณให้เห็นว่า คำที่กล่าวนั้นจะใช้ในการดับทุกข์ได้อย่างไร นิกายพุทธศาสนาแต่ละนิกาย ก็มีปิฎกที่ไม่ตรงกัน

   💡

   4. Ma Pitakasampadanena : Don’t accept and believe something just because it is cited in a pitaka (text). The word "pitaka," although most commonly used for Buddhist scriptures, can mean anything written or inscribed on a suitable writing material. The teachings memorized and passed on orally should not be confused with pitaka. A pitaka is a certain kind of conditioned thing made and controlled by human beings, which can be improved or changed by human hands. Thus, we cannot trust every letter and word we read in them. We need to use our powers of discrimination to see how these words can be applied to the quenching of suffering. There are discrepancies among the pitaka of the various Buddhist schools, so care is called for.

5. มา ตกฺกเหตุ : อย่าเชื่อโดยเหตุที่ว่ามันถูกต้องตามเหตุผลทางตักกะ ซึ่งเป็นศาสตร์ชนิดหนึ่ง ที่ใช้เป็นเครื่องคำนวณหาความจริงตักกะคือสิ่งที่เราเรียกกันว่า Logics ซึ่งมันก็ยังผิดได้ ถ้าข้อมูลมันผิด หรือวิธีการคำนวณมันพลาด

   💡

   5. Ma takkahetu : Don’t believe something solely on the grounds of logical reasoning (takka). Logic is merely one branch of knowledge that people use to try to figure out the truth. Takka or Logic is not infallible. If its data or inferences are incorrect, it can go wrong.

6. มา นยเหตุ : อย่าเชื่อโดยเหตุที่ว่ามันถูกต้องตามเหตุผลทางนยะ ซึ่งเราเรียกกันในเวลานี้ว่าฟิโลโซฟี่ ซึ่งได้ให้คำแปลว่าปรัชญา ชาวอินเดียไม่ยอมรับ เพราะมันเป็นเพียงทัศนะหนึ่ง ๆมิใช่ปัญญาอันสูงสุดหรือเด็ดขาด ที่ควรเรียกว่าปรัชญา นยะ หรือนยายะ เป็นศาสตร์ชนิดหนึ่งซึ่งใช้ในการคำนวณ โดยมีสมมติฐานหรือ Hypothesis มันก็ยังผิดได้ เพราะการคำนวณ หรือการให้สมมติฐานที่ไม่เหมาะสม

   💡

   6. Ma nayahetu : Don’t believe or accept something merely because it appears correct on the grounds of Naya or what is now called "philosophy". In Thailand, we translate the Western term philosophy as prajna. Our Indian friends cannot accept this because "naya" is just a point of view or opinion; it isn’t the supreme understanding properly referred to as panya or prajna. Naya or nayaya is merely a method of deductive reasoning based on hypotheses or assumptions. Such reasoning can err when the method or hypothesis is inappropriate.

7. มา อาการปริวิตกฺเกน : อย่าเชื่อหรือรับเอามาเชื่อด้วยการตรึกตามอาการ ที่เราเรียกกันสมัยนี้ว่า คอมม่อนเซ้นส์ซึ่งเป็นเพียงความคิดชั่วแวบตามความเคยชิน แต่เราก็ชอบใช้กันมากจนเป็นนิสัยไปก็มี นักปราชญ์ผู้อวดดีชอบใช้วิธีนี้กันมาก และถือว่าเก่ง.

   💡

   7. Ma akaraparivitakkena : Don’t believe or accept something simply because of superficial thinking, that is, because it appeals to what we nowadays call "common sense," which is merely snap judgments based on one’s tendencies of thought. We like to use this approach so much that it becomes habitual. Some careless and boastful philosophers rely on such common sense a great deal and consider themselves clever.

8. มา ทิฏฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา : อย่าเชื่อด้วยเหตุเพียงสักว่าข้อความนั้นมันทนได้ หรือเข้ากันได้ กับความเห็นของตนซึ่งมีอยู่เดิมซึ่งมันก็ผิดได้อยู่นั่นเอง หรือวิธีพิสูจน์และทดสอบมันไม่ถูกต้อง มันก็ไม่เข้าถึงความจริงได้ ข้อนี้มีวิธีการคล้ายกับวิถีทางวิทยาศาสตร์แต่มันก็เป็นวิทยาศาสตร์ไปไม่ได้ เพราะไม่มีการพิสูจน์และทดลองที่เพียงพอ

   💡

   8. Ma ditthinijjhanakkhantiya : Don’t believe accept something to be true merely because it agrees or fits with one’s preconceived opinions and theories. Personal views can be wrong and our methods of experiment and verification may be inadequate, neither of which lead us to the truth. This approach may seem similar to the scientific method, but can never actually be scientific, as its proofs and experiments are inadequate.

9. มา ภพฺพรูปตาย : อย่าเชื่อด้วยเหตุเพียงสักว่าผู้พูดมีลักษณะน่าเชื่อ ลักษณะภายนอกกับความรู้จริงในภายใน ไม่เป็นสิ่งเดียวกันได้ คือผู้พูดมีลักษณะน่าเชื่อ แต่พูดผิด ๆ ก็มีอยู่ถมไปแม้สิ่งที่เรียกกันว่าคอมพิวเตอร์สมัยนี้ ก็ระวังให้ดี ๆ เพราะคนเป็นผู้ให้ข้อมูลหรือใช้มัน อาจจะให้ผิด ๆ หรือใช้มันผิด ๆ ก็ได้ อย่าบูชาคอมพิวเตอร์กันนัก มันจะผิดหลักกาลามสูตรข้อนี้

   💡

   9. Ma bhabbarupataya : Don’t believe something just because the speaker appears believable, perhaps due to creditability or prestige. Outside appearances and the actual knowledge inside a person can never be identical. We often find that speakers who appear creditable outwardly turn out to say incorrect and foolish things. Nowadays, we must be wary of computers because the programmers who feed them data and manipulate them may put in the wrong information, make programming errors, or use them incorrectly. Don’t worship computers so much, for doing so goes against this principle of the Kalama Sutta.

10. มา สมโณ โน ครู ติ : อย่าเชื่อด้วยเหตุเพียงสักว่าสมณะ(ผู้พูด) นี้ เป็นครูของเรา พระพุทธประสงค์อันสำคัญเกี่ยวกับข้อนี้ก็คือไม่ต้องการให้ใคร เป็นทาสทางปัญญาของใคร แม้แก่ของพระองค์เอง ทรงเน้นย้ำบ่อย ๆ ในข้อนี้ และมีสาวกเช่นพระสารีบุตรก็กล่าวยืนยันในการปฏิบัติเช่นนี้ คือไม่เชื่อทันทีที่ได้ฟังพระพุทธดำรัสแต่เชื่อเมื่อได้ใคร่ครวญด้วยเหตุผลอันเพียงพอและได้ลองปฏิบัติดูแล้ว จงดูเถิด มีศาสดาไหนในโลกที่ให้เสรีภาพแก่สาวกหรือผู้ฟัอย่างสูงสุดเช่นนี้ ดังนั้นพุทธศาสนาจึงไม่มี Dogmatic Systemคือการบังคับให้เชื่อ โดยไม่ให้สิทธิในการใช้เหตุผลของตนเองนี่แหละคือความพิเศษสูงสุดของพระพุทธศาสนา ซึ่งทำให้ไม่ต้องตกเป็นทาสทางสติปัญญาของผู้ใด ดังกล่าวแล้ว คนไทยเรา อย่าสมัครเป็นทาสทางสติปัญญาของชาวตะวันตก เหมือนที่กำลังเป็นอยู่ในปัจจุบัน ให้มากนักเลย หรือจะไม่เป็นเสียเลย ก็จะเป็นการดีที่สุด

    💡

    10. Ma samano no garu ti : Don’t believe something simply because the monk (more broadly, any speaker) is "my teacher." The Buddha’s purpose regarding this important point is that nobody should be the intellectual slave of anybody else, not even the Buddha Himself. The Buddha emphasized this point often, and there were disciples, such as the Venerable Sariputta, who confirmed it in practice. They didn’t believe the Buddha’s words immediately upon hearing them; they only did so after reasoned reflection and the test of practice. See for yourselves whether there is any other religious teacher in the world who has given this highest freedom to his disciples and listeners! In Buddhism there is no dogmatic system that pressures us to believe without the right to examine and decide for ourselves. This is the greatest uniqueness of Buddhism that keeps its practitioners from being anybody’s intellectual slave. We Thais should never volunteer to follow the West as slavishly as we are doing now. Intellectual and spiritual freedom is best.

เสรีภาพทางปัญญา

กาลามสูตรทั้ง 10 ข้อนี้ เป็นหลักประกัน ความไม่เป็นตัวของตัวเอง หรือการไม่ใช้สติปัญญาของตัวเองในการต้อนรับสิ่งที่ได้ยินได้ฟัง ที่เรียกกันในภาษาธรรมว่า ปรโตโฆสะ เมื่อได้ยิน ได้ฟังอะไร ก็ต้องกระทำโยนิโสมนสิการในสิ่งนั้นอย่างเต็มที่ มีเหตุผลที่จะเป็นประโยชน์แล้ว มีผลดับทุกข์ได้จริง จึงค่อยเชื่อร้อยเปอร์เซ็นต์

หลักกาลามสูตรนี้ ใช้สำหรับทุกคน ทุกแห่ง ทุกยุคทุกสมัยในโลกทุกโลก แม้แต่เทวโลก สมัยนี้โลกแคบนิดเดียวเพราะการติดต่อคมนาคมอย่างวิเศษ การสื่อสารทำได้ง่ายและรวดเร็ว คน ในโลกสามารถได้รับความรู้ใหม่ ๆ จากทุกทิศทุกทาง ไม่รู้จะเชื่ออย่างไรดี ตกอยู่ในฐานะอย่างเดียวกันกับชนชาวกาลามสมัยนั้นกาลามสูตรนี่แหละจะเป็นที่พึ่ง ขอได้สนใจศึกษาไว้ให้เป็นอย่างดีที่สุด และถือว่าเป็นโชคดีที่สุด ที่พระพุทธองค์ได้ตรัสกาลามสูตรไว้ในฐานะเป็นของขวัญของทุกคนในโลก คนที่โง่เกินไปเท่านั้น ที่ไม่อาจได้รับประโยชน์จากพระพุทธโอวาทสูตรนี้

กาลามสูตรนี้ ให้ใช้ได้สำหรับคนทุกวัย แม้แต่วัยเด็ก เพื่อว่าจะได้เป็นเด็กของโพธิ ไม่เป็นเด็กของอวิชชา บิดามารดาควรอบรมลูกให้รู้จักทำความเข้าใจในคำพูดหรือคำสั่งที่ได้รับ ให้มองเห็นว่ามันมีเหตุผลอย่างไร และจะได้รับผลอย่างไรตามนั้นหรือไม่ เมื่อสอนหรือสั่งอย่างไร เด็ก ๆ มีความเข้าใจ หรือมองเห็นประโยชน์จากการปฏิบัติตามนั้น เช่นบอกว่า อย่าเสพเฮโรอีน เด็ก ๆ ไม่เพียงแต่เชื่อฟังเพราะความกลัว แต่มองเห็นว่าเสพเฮโรอีนเข้าไปแล้วมันมีผลอย่างไร แล้วก็กลัว แล้วสมัครที่จะไม่เสพเอง

กาลามสูตรทุกข้อมิได้บ่งบอกว่า มิให้เด็ก ๆ ไม่เชื่อใคร ไม่ฟังใคร แต่ให้ฟังและเชื่อหลังจากที่มองเห็นความหมายอันแท้จริง และผลประโยชน์อันจะได้รับจากความเชื่อและการปฏิบัติตาม ครูสั่งอะไรสอนอะไรเด็กก็มองเห็นเหตุผลของคำสั่งหรือคำสอนนั้น ๆ มิได้ต้องการให้เด็กดื้อ สำหรับเด็กดื้อก็แถมพกด้วยไม้เรียว เขาก็ไปคิดดูใหม่ได้เด็ก ๆ จะเข้าใจหัวข้อของกาลามสูตรเพิ่มขึ้น ๆ ตามความเติบโตแห่งอายุ และจะครบหมดทั้ง 10 ข้อเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่สมบูรณ์ได้เอง ถ้าเราอบรมเด็ก ๆ ด้วยหลักเกณฑ์อย่างนี้

โลกสมัยวิทยาศาสตร์อย่างสมัยนี้ ย่อมต้อนรับหลักการของกาลามสูตรได้ทั้ง 10 ข้อ ตามวิถีทางของวิทยาศาสตร์ ด้วยความพอใจ มันไม่มีอะไรสักข้อเดียว ที่จะขัดกับหลักวิทยาศาสตร์ แม้ข้อที่แปด ที่ว่า ไม่รับเอาด้วยการทนต่อการเพ่งพินิจของตน ก็มิได้ขัดหลักวิทยาศาสตร์ นักวิทยาศาสตร์มีการพิสูจน์และทดลองเป็นหลักสำคัญ มิใช่เอาเหตุผลของตนเป็นหลัก พุทธศาสนาจะเป็นที่ถูกใจ และสนองความต้องการของนักวิทยาศาสตร์ได้ ก็เพราะหลักเกณฑ์แห่งกาลามสูตรเหล่านี้

ผู้ถือหลักกาลามสูตร จะมีความรู้และเหตุผลของตน สำหรับจะเข้าใจความหมายหรือความจริงที่ได้รับฟังเข้ามาใหม่ ตัวอย่างเช่นได้ฟังว่า ความโลภ ความโกรธ ความหลง เป็นอันตรายหรือสิ่งเลวร้าย ก็เข้าใจซึมซาบได้ทันที เพราะรู้จักสิ่งที่เรียกว่าความโลภความโกรธความหลงอยู่แล้ว ว่ามันเป็นอย่างไร เขาก็เชื่อตัวเองแทนที่จะเชื่อผู้พูด ในกรณีอื่น ๆ ก็มีวิถีทางปฏิบัติอย่างเดียวกันนี้ถ้ามันเป็นสิ่งที่ไม่เคยรู้จักมาก่อน ก็จะต้องทำความเข้าใจ หรือรู้จักกันเสียก่อน แล้วจึงจะพิจารณาว่าจะยอมรับคำสั่งคำสอนคำแนะนำที่ได้รับใหม่ จะไม่ยอมรับ เพราะการเชื่อผู้พูดโดยส่วนเดียว แม้จะต้องรอไปจนตาย, กาลามสูตรสามารถป้องกันความเป็นทาสทางสติปัญญาของผู้อื่นอย่างสูงสุดเช่นนี้

ปัญหาเกิดขึ้นว่า มียาแก้โรคออกมาใหม่ โฆษณาอย่างนั้นอย่างนี้ เราจะมอบตัวเป็นเครื่องทดลองยา โดยเชื่อคำโฆษณาดีหรือว่าเราจะมีเหตุผลที่เพียงพอ ว่าน่าลองเสียก่อนแล้วจึงลองดูนิดหน่อย เห็นผลโดยแท้จริงแล้วจึงจะสมัครใจใช้ยาขนานนั้น เป็นที่พึ่ง เราจงปฏิบัติต่อคำพูดหรือคำสอนที่เกิดขึ้นใหม่ ๆ ในลักษณะเดียวกันกับที่จะกระทำต่อหยูกยาที่ออกใหม่ โดยอาศัยหลักกาลามสูตรเป็นสรณะ

กาลามสูตรต้องการให้เรามีปัญญาก่อนที่จะมีศรัทธา ถ้าจะเอาศรัทธามาก่อน ก็จะเอาศรัทธาที่คลอดออกมาจากปัญญาเป็นจุดตั้งต้น ไม่เอาศรัทธางมงาย มาเป็นจุดตั้งต้น เช่นเดียวกับหลักอริยมรรคมีองค์แปด เอาปัญญาหรือสัมมาทิฏฐิเป็นจุดตั้งต้นแล้วให้ศรัทธาคลอดออกมาจากปัญญาหรือสัมมาทิฏฐินั้น ก็เป็นความปลอดภัย ไม่หลับตาเชื่อ พอได้ยินก็เชื่อ หรือถูกบังคับให้เชื่อเพราะความกลัว หรือสินจ้างเป็นต้น

โลกปัจจุบันมีการโฆษณาชวนเชื่ออย่างรุนแรงท่วมท้นไปหมดจนชาวโลกตกเป็นทาสของการโฆษณา ที่สามารถทำให้คนควักกระเป๋าออกซื้อหาสิ่งที่ไม่ต้องกิน ไม่ต้องมี ไม่ต้องใช้ ดาษดื่นไปหมด จึงเป็นความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมอบหมายหลักกาลามสูตรให้แก่เพื่อนมนุษย์สมัยนี้ การโฆษณาชวนเชื่อเป็นสิ่งร้ายแรงยิ่งกว่าการโฆษณาธรรมดา หรือที่เรียกว่า ปรโตโฆสะ เพียงแต่ปรโตโฆสะก็ต้องการหลักกาลามสูตรเป็นที่พึ่งเสียแล้ว นับประสาอะไรกับที่จะไม่ต้องใช้กับการโฆษณาชวนเชื่อ ซึ่งเต็มไปด้วยความหลอกลวงโดยเจตนา ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่า กาลามสูตรมีประโยชน์อานิสงส์แม้ในการแก้ปัญหาทางเศรษฐกิจ

ขอให้ท่านทั้งหลายใคร่ครวญ คำนวณ ทดสอบดูเถิด ว่ามีเสรีภาพที่ไหนในทางจิตใจที่ยิ่งไปกว่าเสรีภาพอันจะพึงได้รับจากกาลามสูตร ถ้ามีผู้กล่าวว่า พุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งเสรีภาพใครจะมีเหตุผลอะไรมาขัดแย้งหรือต่อต้าน โลกที่กำลังมึนเมาเสรีภาพ ได้รู้จัก หรือมีเสรีภาพตามหลักแห่งกาลามสูตรนี้ กันหรือเปล่า เหตุที่ทำให้ไม่มีนั้น เนื่องมาจากการหลับหูหลับตาไม่รู้ไม่ชี้ต่อพระบาลีกาลามสูตร กันหรือเปล่า แถมยังคู่กาลามสูตรว่าสอนไม่ให้เชื่ออะไร หรือรับฟังอะไร และมากไปถึงว่า พระองค์ตรัสเรื่องนี้สำหรับประชาชนชาวกาลามสมัยนั้นและที่นั้นเท่านั้นไปเสียอีก ทำไมไม่สังเกตให้เห็นว่า คนสมัยนี้ตกเป็นทาสทางสติปัญญา สูญเสียเสรีภาพยิ่งไปกว่าชนชาวกาลามไปเสียอีกเพื่อนมนุษย์ผู้บูชาเสรีภาพทั้งหลายเอ๋ย ขอจงได้พิจารณาเนื้อความและความมุ่งหมายแห่งกาลามสูตร หรือพระพุทธประสงค์ในการตรัสสูตรนี้ กันให้ดี ๆ เถิด ความเป็นพุทธบริษัทของท่านก็จะอ้วนขึ้น ๆ แทนที่จะผอมลง ๆ และอย่าพากันงมงายด้วยความเกลียดกลัวกาลามสูตร ไปนักเลย คำว่า “ไท” มีความหมายแห่งเสรีภาพแล้วท่านจะเอาเสรีภาพอย่างไหนมาให้แก่ความเป็นไทของพวกเราหรือเราจะมีความเป็นไทในแบบไหนกันอีก ซึ่งเหมาะสมแก่ความเป็นไทแบบพุทธบริษัท สาวกของพระพุทธองค์

การเปิดกว้างทางความคิด

ทีนี้จะขอมองออกไปในวงกว้าง ถึงประโยชน์และอานิสงส์ของกาลามสูตร ซึ่งมีอยู่อย่างซ่อนเร้น ข้อนี้ ได้แก่การที่กาลามสูตรจะช่วยให้เราไม่มีการพูดอย่างขวานผ่าซาก แล้วก็เอามาปะทะกันโต้เถียงกันอย่างเอาเป็นเอาตาย ตัวอย่างเช่น จะให้ถือกันเป็นหลักเด็ดขาด ว่าในครอบครัวหนึ่งใครจะเป็นช้างเท้าหน้าหรือช้างเท้าหลังให้เด็ดขาดลงไปโดยส่วนเดียว ข้อนี้เป็นความโง่ เพราะมันแล้วแต่เหตุผลทางอิทัปปัจจยตา ว่าครอบครัวไหนใครควรเป็นช้างเท้าหน้าใครควรเป็นช้างเท้าหลัง โดยหลักกาลามสูตร หรืออิทัปปัจจยตามันก็พูดได้แต่เพียงว่า ในครอบครัวไหน ใครควรจะเป็นอะไรอย่าพูดขวานผ่าซากให้ผิดหลักธรรมชาติเลย

ในกรณีแห่งการทำแท้ง เถียงกันหน้าดำหน้าแดงว่าควรหรือไม่ควร โดยไม่พิจารณาเสียเลยว่า ในกรณีไหนมันควร หรือในกรณีไหนมันไม่ควร ต่อเมื่อถือเอาตามหลักแห่งเหตุผลตามวิถีทางของพุทธบริษัท มันก็จะบอกได้เองว่า กรณีไหนควร กรณีไหนไม่ควร หยุดยืนยันกันอย่างขวานผ่าซากกันเสียเถิด

ในกรณีกินเนื้อกินผัก ก็มัวแต่เถียงกันให้เด็ดขาดลงไปอย่างใดอย่างหนึ่ง นั้นมันเป็นเรื่องของคนยึดมั่นถือมั่นให้เป็นเนื้อเป็นผักขึ้นมา พุทธบริษัทไม่มีเนื้อไม่มีผัก มีแต่การเป็นธาตุตามธรรมชาติผู้กินก็ดี สิ่งที่ถูกกินก็ดี ล้วนแต่สักว่าธาตุตามธรรมชาติ กรณีไหนควรกิน กรณีไหนไม่ควรกิน ก็ถือเอาโดยหลักแห่งเหตุผลตามกาลามสูตรเถิด ด้วยเหตุนี้เอง พระพุทธองค์จึงไม่ตรัสโดยส่วนเดียวว่ากินเนื้อหรือกินผัก อย่ากินเนื้อ หรืออย่ากินผัก โดยการพูดผ่าซากซึ่งมิใช่วิธีของพุทธบริษัท

การหลับตาพูดว่า ประชาธิปไตยมีความดีโดยส่วนเดียวโดยไม่พิจารณาว่าประชาธิปไตยของประชาชนที่เห็นแก่ตัว มันเลวร้ายยิ่งกว่าเผด็จการของผู้ที่ไม่เห็นแก่ตัว โดยเห็นแก่ธรรมะหรือความถูกต้อง ประชาธิปไตยของผู้เห็นแก่ตัวก็มีเสรีภาพในการใช้ความเห็นแก่ตัว อย่างน่าหวาดเสียว ปัญหาจึงมีไม่สิ้นสุดในหมู่ประชาชนผู้มีประชาธิปไตยของความเห็นแก่ตัว เลิกพูดว่าประชาธิปไตยดีโดยส่วนเดียว หรือเผด็จการดีโดยส่วนเดียว แต่ให้ถือเป็นหลักว่า เมื่อประกอบอยู่ด้วยธรรมแล้ว ก็ดีทั้งสองอย่างแล้วเลือกเอาเองว่า จะเอาอย่างไหนตามเหตุผลที่มันมีอยู่เฉพาะหน้า

การพูดว่า นายกรัฐมนตรีต้องมาจากผู้แทน ไม่ควรมาจากคนนอกที่เลือกเข้ามา โดยส่วนเดียวนั้น มันก็เป็นเรื่องหลับหูหลับตาพูด ที่แท้มันต้องดูว่า สถานการณ์มันควรเป็นอย่างไร มันมีเหตุผลอย่างไร แล้วปฏิบัติไปให้ถูกต้องตามกฎของอิทัปปัจจยตา นั่นแหละจะมีความเป็นพุทธบริษัท สมกับที่พุทธศาสนาเป็นประชาธิปไตยชนิดธรรมิกสังคมนิยม การเลือกผู้แทนก็ดี การตั้งรัฐบาลก็ดีระบบการเมืองก็ดี การพัฒนาก็ดี ต้องกระทำไปโดยใช้หลักกาลามสูตร ขอให้พิจารณาดูทีละข้อ ๆ ก็จะพบความจริงข้อนี้ คือการอาศัยหลักกาลามสูตร

โลกแห่งยุคปัจจุบันนี้ ยิ่งต้องการกาลามสูตรเป็นหลักปฏิบัติโลกกำลังหมุนเร็วด้วยกิเลสของมนุษย์ และแคบลง ๆ เพราะความก้าวหน้าของระบบคมนาคม และการสื่อสาร กำลังจะวินาศ เพราะการขาดสติสัมปชัญญะ และสติปัญญาที่เหมาะสม โลกกำลังบูชาวัตถุ และกามารมณ์ และความฟุ่มเฟือยตามอำนาจของกิเลส เพราะขาดหลักการตามทางของกาลามสูตร ไม่รู้จักเลือกสิ่งที่เหมาะสมตามหลักเกณฑ์ของกาลามสูตร มันจึงเต็มไปด้วยความไม่เหมาะสมที่จะมีสันติภาพ แต่เพิ่มอาชญากรรมและสิ่งเลวร้ายอื่น ๆ ยิ่งขึ้นทุกทีขอให้เรากำจัดปัญหาเหล่านี้ และความเลวร้ายต่าง ๆ ออกไป ด้วยการอาศัยกาลามสูตรเป็นหลักเถิด

ในที่สุด ก็มาถึงปัญหาเรื่องชื่อของสูตร ๆ นี้ ถ้าถือเอาตามชื่อของประชาชนผู้รับฟังพระพุทธโอวาทข้อนี้ ก็ต้องใช้ชื่อว่ากาลามสูตร แต่ถ้าเอาตามสถานที่ที่ตรัสพุทธโอวาทนี้ ก็ต้องเรียกชื่อว่า เกสปุตตสูตร จะใช้ชื่อไหนมันก็ยังเป็นเรื่องเดียวกันอยู่นั่นเอง ในสมัยที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส จัดการเผยแผ่พระไตรปิฎกด้วยหนังสือชุดที่เรียกว่า ธรรมสมบัติ สมัยนั้นนิยมใช้ชื่อกันว่า กาลามสูตร เป็นที่รู้จักกันดี ดังนั้นจึงขอตะโกนว่า กาลามสูตร ช่วยด้วย!

สรุปความว่า กาลามสูตรไม่ได้ห้ามไม่ให้เชื่อสิ่งใด ๆ โดยประการทั้งปวง หากแต่ให้เชื่อด้วยความเป็นไททางสติปัญญาไม่ได้ห้ามไม่ให้รับฟังสิ่งใด ๆ โดยประการทั้งปวง หากแต่ให้รับฟังด้วยความไม่เป็นทาสทางสติปัญญาเท่านั้น แถมยังช่วยให้สามารถไตร่ตรอง เลือกเฟ้นอย่างละเอียดสุขุม สามารถหาพบเศษทองในกองขยะขนาดใหญ่เท่าภูเขาเลากาทีเดียว ดังนั้น มาเถิดกาลามสูตรมาสิงสถิตย์อยู่ในหัวใจของพุทธบริษัทไทยในยุคปัจจุบัน จงทุกคนเถิด

กาลามสูตร ช่วยด้วย!
โมกขพลาราม ไชยา 5 พฤษภาคม 2531

Summary - สรุป

หลักความเชื่อ ที่ตรัสไว้ในกาลามสูตร
Kālāmasutta-kaṅkhāniyaññhāna : how to deal with doubtful matters; advice on how to investigate a doctrine, as contained in the Kālāmasutta)

1. มา อนุสฺสเวน (อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการฟังตามกันมา - Be not led by report)

2. มา ปรมฺปราย (อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการถือสืบๆ กันมา - Be not led by tradition)

3. มา อิติกิราย (อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการเล่าลือ - Be not led by hearsay)

4. มา ปิฏกสมฺปทาเนน (อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการอ้างตำราหรือคัมภีร์ - Be not led by the

   authority of texts)

5. มา ตกฺกเหตุ (อย่าปลงใจเชื่อ เพราะตรรก - Be not led by mere logic)

6. มา นยเหตุ (อย่าปลงใจเชื่อ เพราะการอนุมาน - Be not led by inference)

7. มา อาการปริวิตกฺเกน (อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการคิดตรองตามแนวเหตุผล - Be not led

   by considering appearances)

8. มา ทิฏฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา (อย่าปลงใจเชื่อ เพราะเข้าได้กับทฤษฎีที่พินิจไว้แล้ว - Be not

   led by the agreement with a considered and approved theory)

9. มา ภพฺพรูปตาย (อย่าปลงใจเชื่อ เพราะมองเห็นรูปลักษณะน่าจะเป็นไปได้ - Be not led

   by seeming possibilities)

10. มา สมโณ โน ครู ติ (อย่าปลงใจเชื่อ เพราะนับถือว่า ท่านสมณะนี้เป็นครูของเรา - Be

    not led by the idea, 'This is our teacher')

ต่อเมื่อใด รู้เข้าใจด้วยตนว่า ธรรมเหล่านั้น เป็นอกุศล เป็นกุศล มีโทษ ไม่มีโทษ เป็นต้นแล้ว จึงควรละหรือถือปฏิบัติตามนั้น

Introduction - เกริ่นนำ

🎵 Forgiveness - Explores how forgiveness becomes our most precious form of giving - not just to others, but to ourselves. When we choose to let go of anger and resentment, we discover inner peace and spiritual clarity. Through simple acts of giving and forgiving, we free ourselves from the burdens of greed and anger, finding true harmony in life.

This song is part of our ongoing project to share timeless wisdom heritage through music, inspired by the article "Forgiveness" from the book "Dhamma for the Heart" by The Supreme Patriarch of Thailand (1913 - 2013).

Content - เนื้อความ

ความดีที่ควรทำมีอยู่เป็นอันมาก รวมเป็นข้อใหญ่ได้ ๓ อย่าง คือทาน ศีล ภาวนา ทานคือการให้ ไม่ใช่มีความหมายแคบ ๆ เพียงให้เงินทองข้าวของแก่ภิกษุสามเณรหรือคนยากไร้ขาดแคลนเท่านั้น ทานที่สำคัญที่สุดคืออภัยทาน ทานคือการให้อภัย การให้ทานไม่ว่าจะเป็นเงินทองข้าวของ จุดมุ่งหมายที่แลเห็นชัด ๆ คือเพื่อช่วยเหลือผู้อื่น แต่จุดสำคัญที่ควรเข้าใจก็คือเพื่อชำระกิเลสจากใจ กิเลสตัวนั้นคือโลภะ ผู้ที่ให้ทานโดยมุ่งชำระกิเลสนั่นแหละถูก ให้ทานโดยมุ่งผลตอบแทนเป็นลาภยศสรรเสริญไม่ถูกขอให้อย่าลืมความสำคัญประการนี้ มีสติระลึกรู้ไว้ให้เสมอว่า การให้ทานแต่ละครั้งไม่ใช่ว่าเพื่อช่วยทุกข์ผู้อื่นอย่างเดียว แต่ต้องมุ่งเพื่อละกิเลสกองโลภะด้วยอย่าคิดจะช่วยทุกข์ผู้อื่นไปพร้อมกับที่คิดว่าจะได้รับผลตอบแทนเป็นความมีลาภยศสรรเสริญสุขจากการให้นั้นด้วย แล้วดีใจว่าการให้ของตนเป็นการยิงนกทีเดียวได้สองตัว ได้ทั้งผู้อื่นและจะได้ลาภยศสรรเสริญสุขของตนด้วย ถ้าจะดีใจว่ายิงนกทีเดียวได้สองตัว ก็ให้เป็นสองตัวคนละอย่างคือตัวหนึ่งเป็นการช่วยบำบัดทุกข์ของผู้อื่น อีกตัวหนึ่งเป็นการละกิเลสในใจตนไปพร้อมกัน ให้ดีใจเช่นนี้นับว่าใช้ได้ เป็นการไม่ผิด

การให้อภัยทานสำคัญกว่า ให้ทานด้วยทรัพย์สิ่งของ อภัยทานนี้เป็นเครื่องละกิเลสกองโทสะโดยตรง เมื่อมีผู้ทำให้ไม่ถูกใจ แทนที่จะโกรธเกลียดก็ให้อภัยเสีย นี้คืออภัยทาน เมื่อมีเหตุมาทำให้โกรธแล้วกลับไม่โกรธ อภัยให้ เช่นนี้ไม่ใช่ผู้ใดจะได้รับผลดีของอภัยทานก่อนเจ้าตัวผู้ให้เอง โกรธเกลียดอะไรเหล่านี้ทำให้จิตใจเร่าร้อนไม่แจ่มใสเป็นสุข เลิกโกรธเกลียดเสียได้เป็นอภัยทาน เป็นเหตุให้ไม่เร่าร้อน ให้แจ่มใสเป็นสุข ถ้าผู้ใดไม่เคยได้รับรสแห่งความสุขที่เกิดจากอภัยทาน ก็ลองดูได้ เพื่อให้ได้รับรสนั้นได้ ลองกันได้ในทันทีนี้แหละ เพราะคงจะมีที่นึกขัดเคืองหรือโกรธเกลียดใครอยู่บ้างในขณะนี้ พิจารณาดูใจตนว่า เมื่อรู้สึกเช่นนั้นใจเป็นสุขแจ่มใสหรือ พิจารณาให้เห็นจริงก็จะเห็นว่า ใจขุ่นมัว มากหรือน้อยเท่านั้น น้อยก็เพียงขุ่น ๆ มากก็จะถึงร้อน เมื่อพิจารณาเห็นสภาพเช่นนั้นของใจที่มีความไม่ชอบใจหรือความโกรธความเกลียดแล้ว เพื่อลองรับรสของความสุขจากอภัยทาน ก็ให้คิดให้อภัยผู้ที่กำลังถูกโกรธถูกเกลียดอยู่ในขณะนั้น ต้องคิดให้ ให้อภัยจริง ๆเลิกโกรธล่ะ อภัยให้จริง ๆ ล่ะ ถ้าอภัยได้จริง ๆ เลิกโกรธเกลียดได้จริง แล้วให้ย้อนพิจารณาดูใจตนเอง จะรู้สึกถึงความเบาสบายแจ่มใส ผิดกับเมื่อครู่ก่อนอย่างแน่นอน อภัยทานนี้จึงมีคุณยิ่งนักแก่จิตใจ

อย่าคิดว่าคนนั้นคนนี้ทำผิดมาก ต้องโกรธ ต้องไม่ให้อภัย เรื่องอะไรจะไปให้อภัยในเมื่อร้ายกับเราถึงเพียงนั้นเพียงนี้ คิดเช่นนี้แล้วก็ไม่ยอมอภัยให้มิหนำซ้ำกลับหาเหตุมาทำให้โกรธมากขึ้นกว่าเดิม การคิดเช่นนี้อย่าเข้าใจว่าเป็นการลงโทษผู้ที่ว่ามาร้ายกับตนมากจนไม่ต้องการให้อภัย ความจริงเป็นการทำโทษตัวเองต่างหาก เมื่อใจตัวเองต้องร้อนเร่าเพราะความไม่อภัย จะเรียกว่าเป็นการทำโทษผู้อื่นจะถูกได้อย่างไร ต้องเรียกว่าเป็นการทำโทษตัวเองนั่นแหละถูก ผู้มีปัญญาพึงใช้ปัญญาเพียงพอ ให้เห็นประจักษ์แก่ใจถึงคุณของอภัยทาน และโทษของการไม่ยอมอภัย

Summary - สรุป

การให้อภัยเป็นการให้ที่ล้ำค่าที่สุด ไม่เพียงแต่สำหรับผู้อื่น แต่ยังเป็นการให้แก่ตัวเราเอง เมื่อเราเลือกที่จะปล่อยวางความโกรธและความขุ่นเคือง เราจะค้นพบความสงบภายในและจิตใจที่ผ่องใส

🎵 Grateful Heart - Though money is said to be almighty, there exists a greater power - the power of gratitude. This song explores how a grateful heart builds genuine connections, preserves relationships, and creates lasting happiness. This song is part of our ongoing project to share timeless wisdom heritage through music, inspired by the article "The Power of Gratitude" from the book "Dhamma for the Heart" by His Holiness Somdet Phra Nyanasamvara, the Supreme Patriarch of Thailand (1913 - 2013).

Content - เนื้อความ

ต้นฉบับจากหนังสือ ธัมมะประดับใจ เรื่อง ความกตัญญู

มีคำกล่าวว่าเงินเป็นพระเจ้า ความหมายก็คือเงินบันดาลทุกสิ่งได้ เงินซื้ออะไร ๆ ได้ทั้งนั้น ไม่เพียงแต่จะซื้อสิ่งของเครื่องใช้หรือสัตว์เลี้ยงแต่กล่าวกันว่าเงินสามารถซื้อได้ทั้งหัวใจของมนุษย์เช่นกล่าวกันว่าซื้อหัวใจให้ไปสวามิภักดิ์ได้ ยิ่งกว่านั้นก็กล่าวว่าเงินซื้อขายชาติได้ แต่มีบางท่านกลับกล่าวว่าเงินเป็นเครื่องก่อศัตรู ยิ่งมีเงินมากเท่าไรก็ยิ่งมีศัตรูมากเพียงนั้น การกล่าวทั้งสองอย่างนี้แม้พิจารณาแล้วก็น่าจะเห็นว่าเป็นไปได้ทั้งสองอย่าง จึงนับว่าอำนาจของเงินนี้ยิ่งใหญ่นักน่ากลัวนัก

มีอยู่สิ่งหนึ่งซึ่งมีอำนาจเหนืออำนาจของเงิน สิ่งนั้นคือความกตัญญูกตเวที ความกตัญญูกตเวทีที่แท้จริงเอาชนะอำนาจของเงินได้อย่างแน่นอน มาพิจารณากันดูว่าเป็นจริงได้อย่างไร

ใจสวามิภักดิ์ต่ออำนาจเงินนั้นเกิดได้เพียงเฉพาะใจที่ปราศจากความกตัญญูกตเวทีเท่านั้น ใจที่มีกตัญญูกตเวทีแล้วเงินย่อมซื้อไม่ได้ ตัวอย่างง่าย ๆ ธรรมดา ๆ ที่ปรากฏอยู่ทั่วไปก็เช่น เมื่อมารดาบิดาล่วงลับไป มีมรดกทิ้งไว้ให้บุตรธิดาผู้อยู่หลัง แม้นบุตรธิดาเป็นผู้มีกตัญญูกตเวทีแล้ว ปัญหาแตกแยกต่าง ๆ จักไม่เกิดขึ้น ได้มากได้น้อยหรือไม่ได้เลยก็รับได้ ในเมื่อคำนึงถึงพระคุณของท่านผู้ล่วงลับแล้ว ตรงกันข้ามถ้าขาดกตัญญูกตเวทีแล้ว ปัญหาร้อยแปดย่อมเกิดตามมาได้แน่นอนอำนาจของเงินนั้นแหละเป็นตัวสำคัญ ต้องการมากที่สุดเมื่อได้น้อยกว่าที่ต้องการ ก็เกิดปัญหาขึ้น เกิดความชุลมุนวุ่นวาย เกิดความแตกแยกขึ้น โดยไม่คำนึงว่า ความเสียหายที่จะเกิดตามมานั้น เป็นความเสียหายของใคร มากมายเพียงใด พระคุณของท่านมีเพียงใดลืมสิ้น ท่านจะเสียหายหรือไม่ ไม่สนใจ กล่าวได้ว่าเงินซื้อความรู้สึกนึกคิดที่ถูกต้องดีงามไปได้ แต่ถ้ามีความกตัญญูกตเวที แท้จริงแล้วย่อมคิดถึงพระคุณท่าน ย่อมคำนึงถึงความเสียหายที่จะเกิดแก่ชื่อเสียงของท่าน หรือผู้ที่เชื่อว่า ผู้ที่ตายแล้วแต่ยังไม่สิ้นกิเลสยังต้องวนเวียนอยู่ในวัฏสงสาร ไปเป็นนั่นเป็นนี่ตามกรรม ของตน ก็ย่อมคำนึงถึงความเสียใจของท่านผู้มีพระคุณที่อาจล่วงรู้ถึงความแตกแยกวุ่นวายของบุตรธิดาผู้อยู่หลัง เมื่อความคำนึงนี้เกิดขึ้นก็ย่อมไม่อาจทำสิ่งที่ท่านล่วงรู้ ว่าจักเป็นความทุกข์ความ เดือดร้อนได้ เงินมากมายเพียงใดก็ไม่อาจทำให้ผู้มีความกตัญญูกตเวทีทำร้ายผู้มีพระคุณได้ แม้พิจารณากันจริง ๆ แล้ว ทุกคนก็น่าจะเห็นด้วยกับความจริงนี้

ดังนั้นก็น่าจะพิจารณาเห็นด้วยว่า ถ้าอบรมความมีกตัญญูกตเวทีกันให้จริงจัง ให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกับจิตใจแล้ว ความร่มเย็นเป็นสุขของโลกก็น่าจะมีได้มากกว่านี้ คนจะไม่หันเข้าหาแต่เงินจนลืมสิ้นทุกสิ่งทุกอย่าง ลืมจนกระทั่งว่าตนเองนั่นแหละ จะเดือดร้อนเพราะการกันเข้าหาแต่เงินโดยไม่คำนึงถึงพระคุณของท่านผู้ใดหรือใครเลย

ทุกคนชอบผู้อื่นที่มีความกตัญญูกตเวที แต่อาจไม่ทุกคน ที่ไม่รู้ตัวว่าตนไม่มีความกตัญญูกตเวทีที่เพียงพอ แต่จะรู้หรือไม่รู้ ตัวเองก็ตามตัดปัญหานั้นออกไปเสีย แล้วตั้งใจเสียใหม่ให้แน่วแน่ ว่าตนจะอบรมใจตนเองให้มีความกตัญญูกตเวที ไม่ว่าเด็กผู้ใหญ่ชายหญิงสามารถจะอบรมตนเองให้มีกตัญญูกตเวทีได้ทั้งนั้น ขอเพียงให้ทำใจให้เชื่อมั่นเถิดว่า ความร่มเย็นเป็นสุขของตนเองนั่นแหละ จะเกิดได้ด้วยอานุภาพของความกตัญญูกตเวที การทรยศคดโกงจะไม่เกิดขึ้น ทั้งการทรยศคดโกงเพียงเล็กน้อย หรือที่ใหญ่ยิ่งเพียงไรก็จะไม่เกิดขึ้นได้เลย ตราบที่ความกตัญญู กตเวทีมีเป็นสมบัติของจิตใจ ยิ่งมีความกตัญญูกตเวทีมั่นคงเพียงไร ความซื่อตรงก็จะมั่นคงเพียงนั้น ความสวัสดีก็จักเกิดแก่ตนเองเพียงนั้น พร้อมกันไปกับความสวัสดีของหมู่คณะ ของส่วนรวม ของประเทศชาติ

Summary - สรุป

บทความนี้เน้นย้ำว่าความกตัญญูกตเวทีมีอำนาจเหนือกว่าเงิน แม้เงินจะมีอำนาจซื้อสิ่งต่างๆ ได้มากมาย แต่ไม่สามารถซื้อใจของผู้ที่มีความกตัญญูได้ ผู้ที่มีความกตัญญูจะระลึกถึงพระคุณและไม่ทำสิ่งที่เป็นการทรยศหรือสร้างความเสียหายแก่ผู้มีพระคุณ การปลูกฝังความกตัญญูจึงเป็นรากฐานสำคัญที่จะนำไปสู่ความสุขร่มเย็นของสังคมและประเทศชาติ

💡

Gratitude and reciprocal kindness hold power beyond money. While money can buy many things, it cannot purchase the heart of a grateful person. Those who possess gratitude will remember the benevolence they've received and refrain from betraying or harming their benefactors. Therefore, cultivating gratitude serves as a fundamental foundation that leads to happiness and peace in society and the nation.

🎵 "Heedfulness" - Inspired by the Buddha's teaching on heedfulness (appamādā) from the Mahāparinibbāna Sutta, given on the occasion of his decision to relinquish his life force. The lyrics reflect on the impermanent nature of life and the importance of mindfulness and diligent practice while we still can.

🎵 "ความไม่ประมาท" - ได้แรงบันดาลใจจากพระโอวาทเรื่องความไม่ประมาท (อัปปมาทะ) ในมหาปรินิพพานสูตร ซึ่งพระพุทธองค์ตรัสในโอกาสที่ทรงปลงอายุสังขาร เนื้อเพลงสะท้อนถึงความไม่เที่ยงแท้ของชีวิต และความสำคัญของสติและความพากเพียรปฏิบัติในขณะที่ยังมีโอกาส

Content - เนื้อความ

เนื้อความบางส่วนจากมหาปรินิพพานสูตร (จากต้นฉบับภาษาไทย)
Some Content from the Mahāparinibbāna Sutta (from the original Thai text)

[๑๐๗] ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จไปยังอุปัฏฐานศาลาประทับนั่งบนอาสนะที่จัดถวาย ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายตรัสว่า "ภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่าใดที่เราแสดงแล้วเพื่อความรู้ยิ่ง ธรรมเหล่านั้นพวกเธอพึงเรียน พึงเสพ พึงเจริญ พึงกระทำให้มากด้วยดี เพื่อให้พรหมจรรย์นี้พึงยั่งยืน ดำรงอยู่ได้นาน ข้อนั้นพึงมีเพื่อเกื้อกูลแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่ออนุเคราะห์แก่ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุข แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย"
[107] Then, the Blessed One went to the service hall and sat on the prepared seat. He addressed the monks: "Monks, those teachings that I have shown for higher knowledge, you should learn them, associate with them, develop them, and cultivate them well, so that this holy life may endure and last long. This would be for the welfare of many, for the happiness of many, for compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of devas and humans."

"อานนท์ เราได้บอกก่อนแล้วไม่ใช่หรือว่า ความเป็นต่างๆ กัน ความพลัดพราก ความเป็นอย่างอื่น จากสิ่งของและบุคคลเป็นที่รักและที่ชอบใจทั้งหมดนั้นแลมีอยู่ ฉะนั้นจะหาได้ในสิ่งของและบุคคลนั้นแต่ที่ไหน สิ่งใดเกิดแล้ว เป็นแล้ว ปรุงแต่งแล้ว มีความทำลายเป็นธรรมดา ความปรารถนาว่า ขอสิ่งนั้นอย่าทำลายไปเลย นั่นไม่เป็นฐานะที่จะมีได้"
"Ananda, didn't I tell you before that there is separation and parting from all that is dear and pleasing? How could it be otherwise? Whatever is born, come into being, conditioned, has destruction as its nature. That wish 'May it not be destroyed' is impossible."

"อานนท์ ก็สิ่งใดที่ตถาคตสละแล้ว คายแล้ว พ้นแล้ว ละแล้ว วางแล้ว อายุสังขารตถาคตปลงแล้ว วาจาที่ตถาคตกล่าวไว้โดยส่วนเดียวว่า ไม่ช้าตถาคตจักปรินิพพาน จากนี้ล่วงไป ๓ เดือน ตถาคตจักปรินิพพาน ข้อที่ตถาคตจักคืนคำเพื่อให้มีชีวิตต่อไปอีก ไม่เป็นฐานะที่จะมีได้ มาเถิดอานนท์ เราจักไปยังกูฏาคารศาลาป่ามหาวันกัน"
"Ananda, what the Tathagata has abandoned, relinquished, released, given up, and renounced is the life force. The Tathagata has definitively declared: 'Before long, the Tathagata will attain final Nibbana. Three months from now, the Tathagata will attain final Nibbana.' It is impossible for the Tathagata to go back on his word to continue living. Come, Ananda, let us go to the Peaked Hall in the Mahavan Forest."

ท่านพระอานนท์ทูลรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว
"Yes, Lord," Venerable Ananda replied to the Blessed One.

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าพร้อมกับท่านพระอานนท์ เข้าไปยังกูฏาคารศาลาป่ามหาวัน
Then the Blessed One, together with Venerable Ananda, went to the Peaked Hall in the Mahavan Forest.

ครั้นแล้ว ตรัสกะท่านพระอานนท์ว่า "ไปเถิด อานนท์ จงบอกพวกภิกษุที่อาศัยอยู่ในกรุงเวสาลีทั้งหมดมาประชุมกันที่อุปัฏฐานศาลา"
Upon arriving, he said to Venerable Ananda: "Go, Ananda, gather all the monks living in Vesali to meet at the service hall."

ท่านพระอานนท์ทูลรับพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว ให้ภิกษุที่อาศัยอยู่ในกรุงเวสาลีอยู่ทั้งหมด มาประชุมกันที่อุปัฏฐานศาลาแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถวายบังคมยืน ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุสงฆ์ประชุมพร้อมกันแล้ว ขอพระองค์ทรงทราบกาลอันควร ในบัดนี้เถิด"
"Yes, Lord," Venerable Ananda replied to the Blessed One. He gathered all the monks living in Vesali at the service hall, then approached the Blessed One, paid homage, stood to one side, and said: "Venerable sir, the Sangha of monks has assembled. May the Blessed One do as he thinks fit."

"ภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เราแสดงแล้วเพื่อความรู้ยิ่ง เป็นธรรมที่พวกเธอพึงเรียน พึงเสพ พึงเจริญ พึงกระทำให้มากด้วยดี เพื่อให้พรหมจรรย์นี้พึงยั่งยืน ดำรงอยู่ได้นาน ข้อนั้นพึงมีเพื่อเกื้อกูลแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่ออนุเคราะห์แก่ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ คืออะไร?"
"Monks, what are these teachings that I have shown for higher knowledge, which you should learn, associate with, develop, and cultivate well, so that this holy life may endure and last long, for the welfare of many, for the happiness of many, for compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of devas and humans?"

"คือ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ อริยมรรคมีองค์ ๘"
"They are: the Four Foundations of Mindfulness, the Four Right Efforts, the Four Bases of Spiritual Power, the Five Faculties, the Five Powers, the Seven Factors of Enlightenment, and the Noble Eightfold Path."

"ภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้เป็นธรรมที่เราแสดงแล้วเพื่อความรู้ยิ่งแก่พวกเธอ พวกเธอพึงเรียน พึงเสพ พึงเจริญ พึงกระทำให้มากด้วยดี โดยวิธีที่พรหมจรรย์นี้พึงยั่งยืน ดำรงอยู่ได้นาน ข้อนั้นพึงมีเพื่อเกื้อกูลแก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่ออนุเคราะห์แก่ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย"
"Monks, these are the teachings I have shown for higher knowledge. You should learn them, associate with them, develop them, and cultivate them well, so that this holy life may endure and last long, for the welfare of many, for the happiness of many, for compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of devas and humans."

ครั้นแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเตือนภิกษุทั้งหลายว่า "ภิกษุทั้งหลาย บัดนี้เราขอเตือนพวกเธอ สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมเป็นธรรมดา เธอทั้งหลายจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด ไม่ช้าตถาคตจักปรินิพพาน จากนี้ล่วงไป ๓ เดือนตถาคตจักปรินิพพาน" พระผู้มีพระภาคเจ้าสุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้แล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า
Then the Blessed One addressed the monks: "Monks, now I exhort you: All conditioned things are subject to decay. Strive with diligence! The Tathagata's final Nibbana will take place before long. Three months from now, the Tathagata will attain final Nibbana." After the Blessed One, the Well-Gone Teacher, had spoken these words of explanation, he then spoke these verses:

[๑๐๘] "คนเหล่าใด ทั้งเด็กผู้ใหญ่ ทั้งพาล ทั้งบัณฑิต ทั้งมั่งมี ทั้งขัดสน คนเหล่านั้นทั้งหมด ล้วนมีความตายเป็นเบื้องหน้า ภาชนะดินที่ช่างหม้อทำทั้งเล็ก ทั้งใหญ่ ทั้งสุก ทั้งดิบ ทุกชนิดมีความแตกเป็นที่สุดฉันใด ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายก็เป็นฉันนั้น" พระศาสดาได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า "วัยของเราแก่หง่อมแล้ว ชีวิตของเราเหลืออยู่น้อย เราจักละพวกเธอไป เราทำที่พึ่งแก่ตนแล้ว ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงอย่าประมาท จงมีสติ มีศีลด้วยดีเถิด จงเป็นผู้มีความดำริตั้งมั่นด้วยดี จงตามรักษาจิตของตนเถิด ผู้ใดจักเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่ในธรรมวินัยนี้ ผู้นั้นจักละชาติสงสาร กระทำที่สุดทุกข์ได้"
[108] "Whether young or old, whether foolish or wise, whether wealthy or poor, all beings are headed toward death. Just as all pottery vessels made by a potter, whether small or large, whether baked or unbaked, all end in breaking, so too is the life of beings." The Teacher spoke further verses: "My age is now ripened, my life span remaining is short. I will depart from you, having made myself my own refuge. Monks, be diligent, mindful, and virtuous. With well-concentrated thoughts, guard your own minds. Whoever dwells diligently in this Doctrine and Discipline will abandon the cycle of birth and make an end of suffering."

Learn more - ศึกษาเพิ่มเติม

สำหรับชาวไทย:
เสียงอ่านหนังสือ มหาปรินิพพานสูตร โดย พระอาจารย์กฤช นิมฺมโล

For international audiences:
Mahaparinibbana Sutta – The Discourse on the Great Emancipation by Ajahn Brahmali

Summary - สรุป

The Buddha placed utmost importance on mindfulness (appamada), making it his final teaching (pacchima-vaca) before entering parinibbana. The essence of mindfulness lies in living with sati - being aware of reality as it is, and staying vigilant in learning the true nature of all phenomena, while carefully guarding the mind from harmful tendencies and deterioration.

พระพุทธองค์ทรงให้ความสำคัญกับความไม่ประมาทอย่างยิ่ง จนกระทั่งเป็นพระดำรัสสุดท้าย (ปัจฉิมวาจา) ก่อนเสด็จดับขันธปรินิพพาน แก่นแท้ของความไม่ประมาทคือการดำรงชีวิตด้วยสติ - ความระลึกรู้ทันความเป็นจริง และตื่นตัวที่จะเรียนรู้ความเป็นจริงแท้ของธรรมชาติ พร้อมทั้งระมัดระวังไม่ให้จิตใจหลงไปในทางที่เป็นโทษและความเสื่อมเสีย

เมื่อจิตใจปราศจากอคติ เราจะเห็นเหตุผลและความจริงอย่างชัดเจน

Introduction - เกริ่นนำ

"Clear Mind" - A song that reflects the search for truth by being free from the four biases (irrational love, hatred, ignorance, and fear). It involves being mindful of one's thoughts and using wisdom to discern whether what arises in the mind is wholesome or unwholesome. When we can do this, we will clearly understand causes and effects. The conflicts arising from unwholesomeness will gradually subside, and the mind will find true peace and happiness.

"เคลียร์ใจ" - บทเพลงที่สะท้อนการค้นหาความจริงโดยปราศจากอคติ 4 ประการ (ความรักที่ขาดเหตุผล ความเกลียดชัง ความไม่รู้ และความกลัว) โดยให้มีสติรู้ทันความคิด และใช้ปัญญาพิจารณาแยกแยะว่าสิ่งที่เกิดขึ้นในใจนั้นเป็นกุศลหรืออกุศล เมื่อทำได้เช่นนี้ เราจะเข้าใจเหตุและผลได้ชัดเจน ความขัดแย้งที่เกิดจากอกุศลจะค่อยๆ สงบลง และจิตใจจะพบความสงบสุขที่แท้จริง

Inspired by the article "Dhamma of Good People" from the book "Dhamma for the Heart" authored by His Holiness Somdet Phra Sangharaja Chao Krom Luang Vajirañāṇasaṃvara.

ได้รับแรงบันดาลใจจากบทความเรื่อง ธรรมะของคนดี จากหนังสือเรื่อง ธรรมะประดับใจ พระนิพนธ์ในสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร

Content - เนื้อความ

Buddhism teaches that parents are like gods to their children because they embody the virtues of the Brahma Vihara. They strive to remove inauspicious things and bring auspiciousness to their children by forbidding them from doing bad and inappropriate deeds and encouraging them to do good and beautiful things that are auspicious. Children have the duty to repay this by showing gratitude and appreciation, which is the foundation of good and noble people, also known as the realm of the virtuous.

พระพุทธศาสนาแสดงไว้ว่า มารดาบิดาเป็นพรหมของบุตรธิดา ทั้งนี้เพราะมารดาบิดาประกอบด้วยพรหมวิหารธรรม ย่อมปฏิบัติขวนขวายนำสิ่งที่เป็นอัปมงคลออกไป และนำสิ่งที่เป็นมงคลเข้ามาสู่บุตรธิดา ด้วยการห้ามมิให้ทำการที่ไม่ดีไม่งาม ไม่เป็นมงคลสวัสดี ให้ทำสิ่งที่ดีที่งาม ที่เป็นมงคล บุตรธิดามีหน้าที่ตอบแทนด้วยการแสดงกตัญญูกตเวที อันเป็นภูมิของสาธุชนคนดี หรือที่เรียกว่าสาธุสัปปุริสภูมิ

The virtues that make a person good and noble, known as the qualities of a virtuous person, are seven in number:

สัปปุริสธรรมอันเป็นธรรมที่ทำให้เป็นสาธุชนคนดี มี ๗ ประการคือ

1. Understanding causes: This means when experiencing various results, one traces back to know the cause, recognizing that this is the reason that leads to that outcome.

   ความรู้จักเหตุ ได้แก่เมื่อประสบผลต่าง ๆ ก็สาวเข้าไปรู้ถึงเหตุว่าเกิดจากเหตุนั้น ๆ หรือว่าข้อนี้เป็นเหตุที่จะให้ เกิดผลนั้น

2. Understanding results: This means when engaging in certain actions, one knows what kind of results they will produce, or recognizes that this is the result of that cause.

   ความรู้จักผล ได้แก่เมื่อประกอบเหตุผลอย่างใดอย่างหนึ่ง ก็รู้ว่าจะให้ผลอย่างนั้น ๆ หรือรู้ว่าข้อนี้เป็นผลของเหตุนั้นๆ

3. Understanding oneself means knowing one's own qualities and shortcomings. For example, recognizing the extent of one's faith, morality, wisdom, and intelligence.

   ความรู้จักตน ก็คือรู้จักว่าตนเป็นอย่างไร ไม่ดีอย่างไร เช่นแสดงอธิบายไว้ว่า รู้จักว่าตนศรัทธาเท่านี้ มีศีลเท่านี้ มีปัญญาเท่านี้มีปฏิภาณเท่านี้ เป็นต้น

4. Understanding moderation means knowing how to be moderate in receiving things and recognizing what is appropriate and suitable in all matters.
   ความรู้จักประมาณ ก็คือรู้จักประมาณในการรับสิ่งทั้งหลาย รู้จักความพอดีพอเหมาะพอควรในเรื่องทั้งปวง

5. Understanding time means knowing the appropriate time for different activities. It involves recognizing that this time is for this type of work and that time is for that type of work, and then acting accordingly.
   ความรู้จักกาล ก็คือรู้จักกาลเวลา ว่ากาลเวลานี้เป็นกาลเวลาแห่งการงานอย่างนี้ กาลเวลานั้นเป็นกาล เวลาแห่งการงานอย่างนั้น แล้วปฏิบัติให้ถูกต้อง

6. Understanding society means knowing the different groups of people, recognizing which group is which. It involves knowing how to behave, sit, stand, act, speak, and remain silent appropriately within each group.
   ความรู้จักบริษัท ก็คือรู้จักหมู่ชนว่านี้เป็นหมู่ชนชั้นนั้น นี้เป็นหมู่ชนชั้นนี้ เข้าไปอยู่ในหมู่ชนใดควรนั่งอย่างไร ควรยืนอย่างไร ควรทำอย่างไร ควรพูดอย่างไร ควรนิ่งอย่างไร

7. Understanding people means knowing the individuals you associate with, recognizing their qualities, whether good or bad, and understanding how to interact with each person appropriately.
   ความรู้จักบุคคล คือรู้จักบุคคลที่รู้จักคบหาเกี่ยวข้อง ว่าเป็นอย่างไร ดีหรือไม่ดีอย่างไร ควรปฏิบัติต่อบุคคลนั้น ๆ อย่างไร

The seven types of knowledge or virtues of a good person are wisdoms that are desirable in every place and at all times. Every action can be considered good if it is complete with these seven types of knowledge: being reasonable, suitable to one's condition, appropriate in measure, appropriate in timing, appropriate to the community, and appropriate to the individual.

ความรู้ทั้ง ๗ ประการหรือธรรมของสาธุชนคนดีนี้ เป็นปัญญาที่จำปรารถนาในที่ทุกสถาน ในกาลทุกเมื่อ การทำทุกอย่างจะเรียกว่าทำดีก็เพราะสมบูรณ์ด้วยความรู้ทั้ง ๗ นี้ คือชอบด้วยเหตุผลชอบด้วยภาวะของตน ชอบด้วยประมาณคือสมควรเหมาะพอดี ชอบด้วยกาลเวลา ชอบด้วยบริษัทคือหมู่ชน และชอบด้วยบุคคล

However, this requires mindfulness and using wisdom to carefully consider things without any bias to gain correct understanding. There are things called illusions that deceive us, lies that are false, or emptiness that hides the truth. These deceptions often obscure both physical and mental perception, leading to seeing, thinking, understanding, and acting incorrectly because we mistake falsehoods for truth and emptiness for something substantial.

แต่ทั้งนี้ต้องอาศัยความมีสติและการใช้ ปัญญาเพ่งพินิจพิจารณาโดยปราศจากอคติข้อใดข้อหนึ่งจึงจะ ได้ความรู้จักอันถูกต้อง เพราะมีสิ่งที่เรียกว่ามายาอันเป็นเครื่องเล่ห์ลวง มุสาคือสิ่งที่เป็นเท็จ หรือโมฆะสิ่งที่เป็นของเปล่าเป็นเครื่องปิดบังสัจจะคือความจริงอยู่เป็นอันมาก เครื่องปิดบังเหล่านี้บางที่ก็ปิดบังทั้งตาเนื้อตาใจ ทำให้เห็นผิด คิดผิด สำคัญผิด ถือเอาผิด ตลอดจนถึงปฏิบัติต่าง ๆ เพราะเหตุที่ไปถือสิ่งที่เท็จว่าเป็นจริง สิ่งที่เป็นของเปล่าไม่มีอะไรว่าเป็นนั่นเป็นนี่

Therefore, cultivating mindfulness and wisdom without bias is essential. Seeking correct reasoning often leads to many contradictions, even within the same person, as reasoning can change with emotions and desires. In a single day, it can change in many ways. For example, when liking arises, there is a reason to like; when dislike arises, there is a reason to dislike. One may even have reasons to harm others. This results in complex and confusing contradictions in reasoning. Buddhism teaches to calm the mind and emotions that arise or are received by the mind, to let go of agitation first, and to use mindfulness to be aware. Use wisdom to discern and recognize the truth about whether what arises in the mind is wholesome or unwholesome. In doing so, one can correctly grasp reasoning and resolve conflicts arising from unwholesomeness, leading to peace or tranquility of the mind.

ฉะนั้น ความอบรมสติและปัญญาโดยปราศจากอคติ จึงเป็นสิ่งจำปรารถนา การแสวงหาเหตุผลที่ถูกต้อง ก็มีขัดแย้งกันเป็นอันมาก แม้ในบุคคลคนเดียวกันก็ยังมีเหตุผลที่ขัดแย้งกันเมื่อเหตุผลเปลี่ยนไปตามอารมณ์และกิเลส วันหนึ่ง ๆ ก็อาจเปลี่ยนไปได้หลายอย่าง เช่นเมื่อเกิดความชอบขึ้นมาก็มีเหตุผลที่จะชอบ เมื่อเกิดความชังขึ้นมาก็มีเหตุผลที่จะชัง จะเบียดเบียนผู้อื่นก็มีเหตุผลที่จะทำเช่นนั้น จึงเกิดปัญหาเรื่องเหตุผลที่ขัดแย้งสลับซับซ้อนยุ่งยากขึ้นเป็นอันมาก ข้อนี้ทางพระพุทธศาสนาสอนให้ปฏิบัติสงบจิตใจและอารมณ์ที่เกิดขึ้น หรือที่จิตใจรับเข้ามาให้กลัดกลุ้มให้ได้เสียก่อน และใช้สติกำหนดระลึกรู้ ใช้ปัญญาวิจัยคือจำแนกให้รู้จักตามเป็นจริงว่า สิ่งที่เกิดขึ้นในใจนั้นเป็นกุศลหรืออกุศล เมื่อเป็นดังนี้จะจับเหตุผลพร้อมทั้งเงื่อนปลายได้ถูกต้องผลที่ขัดแย้งอันเกิดจากอกุศลจะสงบระงับดับหายไป จะพบสันติหรือความสงบแห่งจิตใจได้

Summary - สรุป

This article emphasizes the seven virtues of a good and moral person, which include understanding reason, self-awareness, moderation, time, society and people, and the cultivation of mindfulness and wisdom without bias. These are essential for seeking the right reasons that will lead to peace of mind.

บทความนี้กล่าวถึงคุณธรรม 7 ประการของบุคคลที่ดีและมีคุณธรรม ซึ่งได้แก่ ความเข้าใจในเหตุ ผล ตัวเอง ความพอประมาณ เวลา สังคม และผู้คน และการอบรมสติและปัญญาโดยปราศจากอคติ จึงเป็นสิ่งจำเป็นในการแสวงหาเหตุผลที่ถูกต้องอันจะนำพาไปสู่สันติสุขในจิตใจ

Introduction - เกริ่นนำ

"Noble Peacock" is inspired by the Mora Paritta, a sacred chant from Buddhist scriptures recited by the Bodhisattva in his previous life as a noble peacock. Protected by the chant’s power, he evaded capture by hunters. The commentary highlights his homage to the Triple Gem and mindful living, reflecting the strength of faith and mindfulness in overcoming dangers.

"พญานกยูง" ได้แรงบันดาลใจจากโมรปริตรในพระไตรปิฎก ซึ่งเป็นบทสวดศักดิ์สิทธิ์ที่พระโพธิสัตว์สวดในอดีตชาติเมื่อกำเนิดเป็นพญานกยูง ด้วยอานุภาพของปริตร แม้นายพรานพยายามจับหลายครั้งก็ไม่สำเร็จ ในอรรถกถาได้กล่าวถึงพญานกยูงที่น้อมนมัสการพระรัตนตรัยและดำรงชีวิตด้วยสติ จนรอดพ้นจากภยันตราย สะท้อนพลังแห่งศรัทธาและสติในการดำเนินชีวิต

Content - เนื้อความ

cr: http://www.watpamahachai.net/Doc9.htm

In the past, when King Brahmadatta reigned in Benares, the Bodhisatta took rebirth as a peacock. While still in the egg, his shell was the color of a Karnikara’s flower bud (Dinner Plate Tree). After hatching, he was as beautiful as gold, pleasing to behold, with red stripes across his wings.

ในอดีตกาล ครั้งพระเจ้าพรหมทัตเสวยราชสมบัติในกรุงพาราณสี พระโพธิสัตว์ถือปฏิสนธิในกำเนิดนกยูง ในเวลาเป็นฟอง มีกระเปาะฟองคล้ายสีดอกกรรณิการ์ตูม ครั้นเจาะกระเปาะฟองออกมาแล้ว มีสีดุจทองคำ น่าดู น่าเลื่อมใส มีสายแดงพาดในระหว่างปีก.

This peacock, ever mindful of protecting his life, dwelled in an area of the Dandaka-hiranya mountain, beyond the third mountain range near the fourth. At dawn, the golden peacock would perch on the mountaintop, watching the rising sun. When establishing an excellent protection mantra for his safety in his feeding grounds, he would recite a verse (showing reverence to the sun). After paying homage to the sun with this verse, he would then pay respect to the Buddhas who had already passed into Nirvana in the past and their virtues with a second verse (as appears in the Mora Jataka). After reciting this protective Paritta, the peacock would remain in that dwelling place. Through the power of this Paritta, the peacock lived without fear or terror day and night.

นกยูงนั้นคอยระวังชีวิตของตน อาศัยอยู่ ณ พื้นที่เขาทัณฑกหิรัญแห่งหนึ่ง ใกล้แนวเขาที่สี่เลยแนวเขาที่สามไป. ตอนสว่าง นกยูงทองจับอยู่บนยอดเขา มองดูพระอาทิตย์กำลังขึ้น เมื่อจะผูกมนต์อันประเสริฐ เพื่อรักษาป้องกันตัว ณ ภูมิภาคที่หาอาหาร จึงกล่าวคาถา (แสดงความนอบน้อมต่อดวงอาทิตย์) ครั้นนอบน้อมพระอาทิตย์ด้วยคาถานี้ อย่างนี้แล้ว จึงนมัสการพระพุทธเจ้าซึ่งเสด็จปรินิพพานไปแล้วในอดีต และพระคุณของพระพุทธเจ้า ด้วยคาถาที่สอง (ดังที่ปรากฎในโมรชาดก) นกยูงนั้น ครั้นเจริญพระปริตร คือการป้องกันนี้แล้ว จึงพักอยู่ ณ ที่อยู่นั้น. ด้วยอานุภาพแห่งพระปริตรนี้ นกยูงมิได้มีความกลัว ความสยดสยอง ตลอดคืนตลอดวัน

Then, a hunter from the Nesada village near Benares, while traveling in the Himavanta region, saw the Bodhisatta peacock perched on the peak of Dandaka-hiranya mountain and returned to tell his son.

ลำดับนั้น พรานชาวบ้านเนสาทคนหนึ่ง อยู่ไม่ไกลกรุงพาราณสีท่องเที่ยวไปในหิมวันตประเทศ เห็นนกยูงโพธิสัตว์จับอยู่บนยอดเขาทัณฑกหิรัญ จึงกลับมาบอกลูก

One day, Queen Khema, the consort of the King of Benares, had a dream where she saw a golden peacock teaching the Dhamma. Upon waking, she told the king about her dream, saying, "Your Majesty, I wish to hear the Dhamma from a golden peacock." The king then questioned his ministers, who replied, "The Brahmins would know about this, Your Majesty."

อยู่มาวันหนึ่ง พระนางเขมาพระเทวีของพระเจ้ากรุงพาราณสี ทรงสุบินเห็นนกยูงสีทองแสดงธรรม ขณะตื่นพระบรรทมได้กราบทูลสุบินแด่พระราชาว่า ขอเดชะ ข้าแต่พระองค์ หม่อมฉันประสงค์จะฟังธรรม ของนกยูงสีทอง เพคะ พระราชาจึงมีพระดำรัสถามพวกอำมาตย์ พวกอำมาตย์กราบทูลว่า
พวกพราหมณ์คงจะทราบ พ่ะย่ะค่ะ

When the Brahmins heard the king's question, they answered, "Your Majesty, golden peacocks do indeed exist."

พราหมณ์ทั้งหลายสดับพระราชปุจฉาแล้ว จึงพากันกราบทูลว่า ขอเดชะ นกยูงสีทองมีอยู่แน่ พระเจ้าข้า

The king asked, "Where can they be found?" They replied, "The hunters would know, Your Majesty." The king ordered an assembly of hunters and questioned them. Then the hunter's son reported, "Your Majesty, there is indeed a golden peacock dwelling on Mount Dandaka." The king commanded, "Then go and catch that peacock alive." The hunter set snares in the peacock's feeding grounds. However, even in places where the peacock stepped, the snares could not touch him. Unable to catch the peacock, the hunter wandered for seven years before dying in that very place.

พระราชาตรัสถามว่า มีอยู่ที่ไหนเล่า. จึงกราบทูลว่า พวกพรานจักทราบ พระเจ้าข้า. พระราชารับสั่งให้ประชุมพวกพราน แล้วตรัสถาม ครั้นแล้วบุตรพรานคนนั้นก็กราบทูลว่า
ขอเดชะ ข้าแต่มหาราช นกยูงสีทองมีอยู่จริง อาศัยอยู่ ณ ทัณฑกบรรพต พระเจ้าข้า พระราชารับสั่งว่า ถ้าเช่นนั้น เจ้าจงไปจับนกยูงนั้นมา อย่าให้ตาย. พรานจึงเอาบ่วงไปดักไว้ที่ ณ ที่นกยูงหาอาหาร. แม้ในสถานที่ที่นกยูงเหยียบ บ่วงก็หาได้กล้ำกรายเข้าไปไม่. พรานไม่สามารถจับนกยูงได้ ท่องเที่ยวอยู่ถึงเจ็ดปี ได้ถึงแก่กรรมลง ณ ที่นั้นเอง.

Queen Khema, not having her wish fulfilled, also passed away. The angry king, believing the peacock was responsible for the queen's death, had an inscription made on a golden plate stating: "In the Himavanta region, there is a mountain called Dandaka where a golden peacock dwells. Anyone who eats its flesh will not age or die, but will have long life." He then stored this golden plate in a golden chest.

แม้พระนางเขมาราชเทวี เมื่อไม่ได้สมพระประสงค์ก็สิ้นพระชนม์. พระราชาทรงกริ้วว่า พระเทวีได้สิ้นพระชนม์ลงเพราะอาศัยนกยูง จึงให้จารึกอักษรไว้ในแผ่นทอง ว่าในหิมวันตประเทศ มีภูเขาลูกหนึ่ง ชื่อทัณฑกบรรพต นกยูงสีทองตัวหนึ่งอาศัยอยู่ ณ ที่นั้น ผู้ได้กินเนื้อของมัน ผู้นั้นจะไม่แก่ไม่ตาย จะมีอายุยืน แล้วเก็บแผ่นทองไว้ในหีบทอง.

ครั้นพระราชาสวรรคตแล้ว พระราชาองค์อื่นครองราชสมบัติ ทรงอ่านข้อความในสุพรรณบัฎ มีพระประสงค์จะไม่แก่ไม่ตาย จึงทรงส่งพรานคนอื่นไปให้เที่ยวแสวงหา. แม้พรานนั้นไปถึงที่นั้นแล้ว ก็ไม่สามารถจะจับพระโพธิสัตว์ได้ ได้ตายไปในที่นั้นเอง. โดยทำนองนี้ พระราชาสวรรคตไปหกชั่วพระองค์.

After that king's death, another king who succeeded to the throne read the inscription in the golden document. Desiring immortality, he sent another hunter to search for the peacock. This hunter also reached the location but could not capture the Bodhisatta and died there. In this manner, six successive kings passed away.

When the seventh king ascended to the throne, he sent another hunter. This hunter, upon arriving, understood why the snares could not touch even the ground where the Bodhisatta peacock stepped, and how the peacock would recite protective Parittas before going to feed. He then went to a frontier region and caught a female peacock, training her to dance to the sound of clapping and to call at the snap of fingers.

ครั้นถึงองค์ที่เจ็ดครองราชมบัติ จึงทรงส่งพรานคนหนึ่งไป. พรานนั้นไปถึงแล้ว ก็รู้ถึงภาวะที่บ่วงมิได้กล้ำกราย แม้ในที่ที่นกยูงโพธิสัตว์เหยียบ และการที่นกยูงโพธิสัตว์เจริญพระปริตรป้องกันตนก่อนแล้ว จึงบินไปหาอาหาร จึงขึ้นไปยังปัจจันตชนบท. จับนางนกยูงได้ตัวหนึ่ง ฝึกให้รู้จักฟ้อนด้วยเสียงปรบมือ และให้รู้จักขันด้วยเสียงดีดนิ้ว.

After thoroughly training the female peacock, he brought her along. Before the golden peacock could recite his Paritta, the hunter set a snare at dawn and signaled the female peacock to call. Hearing the voice of the female, which was his weakness, the golden peacock became inflamed with passion and could not recite his Paritta. He flew toward the sound and was caught in the snare. The hunter then captured the golden peacock and presented it to the King of Benares. The king, pleased with the peacock's beautiful appearance, rewarded the hunter with a position.

ครั้นฝึกนางนกยูงจนชำนาญดีแล้ว จึงพามันไป. เมื่อนกยูงทองยังไม่เจริญพระปริตร ปักโคนบ่วงดักไว้ในเวลาเช้า ทำสัญญาณให้นางนกยูงขัน. นกยูงทองได้ยินเสียงมาตุคาม ซึ่งเป็นข้าศึกแล้ว. ก็เร่าร้อนด้วยกิเลส ไม่อาจเจริญพระปริตรได้ จึงบินโผไปติดบ่วง. พรานจึงจับนกยูงทองไปถวาย พระเจ้าพาราณสี. พระราชาทอดพระเนตรเห็นรูปสมบัติของนกยูงทอง ก็ทรงพอพระทัยพระราชทานที่ให้จับ.

The Bodhisatta peacock, perched on the prepared stand, asked the king, "Your Majesty, for what reason did you order my capture?" The king replied, "It is said that whoever eats your flesh will not age or die. I want to eat your flesh so that I too will not age or die."

นกยูงทองโพธิสัตว์จับอยู่เหนือคอนที่เขาจัดแต่งให้ จึงทูลถามว่า ข้าแต่มหาราช เพราะเหตุไร จึงมีรับสั่งให้จับข้าพเจ้า.พระราชาตรัสว่า ข่าวว่า ผู้ใดกินเนื้อเจ้า ผู้นั้นจะไม่แก่ไม่ตาย. ข้าพเจ้าต้องการกินเนื้อเจ้า จะได้ไม่แก่ไม่ตายบ้าง จึงให้จับเจ้ามา.

The golden peacock said, "Your Majesty, let us say that people who eat my flesh will not age or die, but will I not die first?" The king replied, "Yes, you will die." The peacock responded, "Your Majesty, if I must die, how can those who eat my flesh not die?" The king said, "You have golden feathers, therefore it is said that those who eat your flesh will not age or die."

นกยูงทองทูลว่า ข้าแต่มหาราช คนทั้งหลายกินเนื้อข้าพเจ้าจะไม่แก่ไม่ตาย ก็ช่างเถิด แต่ข้าพเจ้าจักตายหรือ. รับสั่งว่า จริง เจ้าต้องตาย. กราบทูลว่า ข้าแต่มหาราช เมื่อข้าพเจ้าต้องตาย ผู้ที่กินเนื้อข้าพเจ้าแล้ว ทำอย่างไรจึงไม่ตายเล่า.รับสั่งว่า เจ้ามีตัวเป็นสีทอง เพราะฉะนั้น มีข่าวว่า ผู้ที่กินเนื้อเจ้าแล้ว จักไม่แก่ไม่ตาย.

The peacock replied, "Your Majesty, my golden color does not exist without cause. Previously, I was a Universal Monarch in this very city. I observed the Five Precepts myself and encouraged all beings throughout the universe to observe them. After death, I was reborn in the Tavatimsa heaven. Having lived there for the full lifespan, I fell from there and was born as a peacock due to some other unwholesome kamma. However, my golden color comes from the power of the Five Precepts I observed before."

กราบทูลว่า ข้าแต่มหาราช ข้าพเจ้ามีสีทอง เพราะไม่มีเหตุหามิได้. เมื่อก่อน ข้าพเจ้าเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ในนครนี้แหละ ทั้งตนเองก็รักษาศีลห้า แม้ชนทั้งหลายทั่วจักรวาฬก็ให้รักษาศีล ข้าพเจ้าสิ้นชีพแล้ว ก็ไปบังเกิดในภพดาวดึงส์ ดำรงอยู่ในภพนั้นจนตลอดอายุ จุติจากนั้นแล้ว จึงมาเกิดในกำเนิดนกยูง เพราะผลแห่งอกุศลกรรมอื่น. อีกอย่างหนึ่ง แต่ตัวมีสีทอง ก็ด้วยอานุภาพศีลห้าที่รักษาอยู่ก่อน.

The king asked, "You say you were a Universal Monarch who observed the Five Precepts and that your golden color comes from the merit of those precepts. How can I believe this? Who can witness this?" The peacock replied, "Your Majesty, there is a witness." The king asked, "Who?"

รับสั่งถามว่า เจ้าพูดว่า เจ้าเป็นเจ้าจักรพรรดิ์รักษาศีลห้า ตัวมีสีเป็นทอง เพราะผลของศีล. ข้อนี้ ข้าพเจ้าจะเชื่อได้อย่างไร มีใครเป็นพยาน. กราบทูลว่า ข้าแต่มหาราช มี. รับสั่งถามว่า ใครเล่า.

The peacock answered, "Your Majesty, when I was a Universal Monarch, I rode a chariot made of the seven precious substances through the air. That chariot of mine lies submerged beneath the royal lotus pond. Please have that chariot raised from the royal lotus pond - it will be my witness."

กราบทูลว่า ข้าแต่มหาราช เมื่อครั้งเป็นเจ้าจักรพรรดิ์ ข้าพเจ้านั่งรถสำเร็จด้วยแก้วเจ็ดประการ เที่ยวไปในอากาศ รถของข้าพเจ้านั้นจมอยู่ ภายใต้ภาคพื้นสระมงคลโบกขรณี โปรดให้ยกรถนั้นขึ้นจากสระมงคลโบกขรณีเถิด รถนั้นจักเป็นพยานของข้าพเจ้า.

The king said, "Very well," and had the water drained from the lotus pond. When the chariot was raised, he believed the Bodhisatta's words.

พระราชารับสั่งว่า ดีละ แล้วให้วิดน้ำออกจากสระโบกขรณี ยกรถขึ้นได้ จึงทรงเชื่อคำของพระโพธิสัตว์.

The Bodhisatta then taught the Dhamma to the king, saying, "Your Majesty, all conditioned things, except for the deathless great Nibbana, are impermanent and subject to decay and dissolution, for what exists will cease to be." He then established the king in the Five Precepts.

พระโพธิสัตว์แสดงธรรมถวายพระราชาว่า ข้าแต่มหาราช ธรรมที่ปรุงแต่งทั้งหมด ที่เหลือนอกจาก พระอมตมหานิพพานแล้ว ชื่อว่าไม่เที่ยง มีความสิ้นและความเสื่อมเป็นธรรมดา เพราะมีแล้วกลับไม่มี ดังนี้ แล้วให้พระราชาดำรงอยู่ในศีลห้า.

The king, filled with faith, offered his kingdom to the Bodhisatta and paid him great honor. The golden peacock returned the kingdom to the king and stayed for two or three days, then gave this final advice: "Your Majesty, please do not be heedless." He then flew through the air back to Mount Dandaka-hiranya. The king, abiding by the Bodhisatta's teaching, performed meritorious deeds such as giving alms, and eventually passed away according to his kamma.

พระราชาทรงเลื่อมใส บูชาพระโพธิสัตว์ด้วยราชสมบัติ ได้ทรงกระทำสักการะเป็นอันมาก. นกยูงทองถวายราชสมบัติคืนแด่พระราชา พักอยู่ 2 - 3 วัน จึงถวายโอวาทว่า ข้าแต่มหาราช ขอพระองค์ จงทรงไม่ประมาทเถิด แล้วบินขึ้นอากาศไปยังภูเขาทัณฑกหิรัญ. ฝ่ายพระราชาดำรงอยู่ในโอวาทของพระโพธิสัตว์แล้ว ทรงบำเพ็ญบุญมีทานเป็นต้น เสด็จไปตามยถากรรม

After relating this story of the past, the Perfectly Enlightened One revealed that the king of that time was Ananda, while the peacock was the Great Being himself.

หลังจากทรงแสดงเรื่องราวในอดีตแล้ว สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเฉลยว่า พระราชาในครั้งนั้น คือพระอานนท์ ส่วนนกยูงนั้นคือพระมหาบุรุษเอง

Mora Paritta
The Peacock’s Protection
cr: https://www.dhammatalks.org/books/ChantingGuide/Section0055.html

Udetayañ-cakkhumā eka-rājā
Harissa-vaṇṇo paṭhavippabhāso
Taṁ taṁ namassāmi
Harissa-vaṇṇaṁ paṭhavippabhāsaṁ
Tay’ajja guttā viharemu divasaṁ.

The One King, rising, with Vision, golden-hued, illumining the Earth:
I pay homage to you, golden-hued, illumining the Earth.
Guarded today by you, may I live through the day.

พระอาทิตย์ ผู้เป็นดวงตาของโลก, เป็นเจ้าแห่งแสงสว่างอย่างเอก,
กำลังอุทัยแสงเรืองรองสาดส่องทั่วพื้นปฐพี;
เพราะเหตุนั้น, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมซึ่งพระอาทิตย์นั้น, ผู้สาดแสงเรืองรองสาดส่องทั่วพื้นปฐพี;
ในวันนี้ ข้าพเจ้าได้ท่านคุ้มครองแล้ว พึงอยู่เป็นสุขตลอดวัน;

Ye brāhmaṇā vedagu sabba-dhamme
Te me namo te ca maṁ pālayantu.
Namatthu buddhānaṁ namatthu bodhiyā.
Namo vimuttānaṁ namo vimuttiyā.

Those Brahmans who are knowers of all truths,
I pay homage to them; may they keep watch over me.
Homage to the Awakened Ones. Homage to Awakening.
Homage to the Released Ones. Homage to Release.

พราหมณ์เหล่าใด ถึงฝั่งแห่งพระเวทในธรรมทั้งมวล;
ขอพราหมณ์เหล่านั้น, จงรับความนอบน้อมของข้าพเจ้า; และโปรดคุ้มครองข้าพเจ้าด้วยเถิด;
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมแด่พระพุทธเจ้าทั้งหลาย และนอบน้อมแด่พระโพธิญาณ;
ความนอบน้อมของข้าพเจ้า จงมีแด่ท่านผู้หลุดพ้นแล้ว จากกิเลสทั้งหลาย, จงมีแด่วิมุตติธรรม;

Imaṁ so parittaṁ katvā
Moro carati esanā.

Having made this protection, the peacock sets out in search for food.

พญานกยูงนั้นกระทำปริตรนี้แล้ว, จึงเที่ยวไปแสวงหาอาหาร.

Apetayañ-cakkhumā eka-rājā
Harissa-vaṇṇo paṭhavippabhāso
Taṁ taṁ namassāmi
Harissa-vaṇṇaṁ paṭhavippabhāsaṁ
Tay’ajja guttā viharemu rattiṁ

The One King, setting, with Vision, golden-hued, illumining the Earth:
I pay homage to you, golden-hued, illumining the Earth.
Guarded today by you, may I live through the night.

พระอาทิตย์ผู้เป็นดวงตาของโลก, เป็นเจ้าแห่งแสงสว่าง อย่างเอก, ทอแสงเรืองรองสาดส่องทั่วพื้นปฐพี อัสดงคตแล้ว;
เพราะเหตุนั้น, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมซึ่งพระอาทิตย์นั้น, ผู้สาดแสงเรืองรองสาดส่องทั่วพื้นปฐพี;
ในวันนี้ ข้าพเจ้าได้ท่านคุ้มครองแล้ว พึงอยู่เป็นสุขตลอดคืน;

Ye brāhmaṇā vedagu sabba-dhamme
Te me namo te ca maṁ pālayantu.
Namatthu buddhānaṁ namatthu bodhiyā
Namo vimuttānaṁ namo vimuttiyā

Those Brahmans who are knowers of all truths,
I pay homage to them; may they keep watch over me.
Homage to the Awakened Ones, Homage to Awakening.
Homage to the Released Ones, Homage to Release.

พราหมณ์เหล่าใด ถึงฝั่งแห่งพระเวทในธรรมทั้งมวล; ขอพราหมณ์เหล่านั้น,
จงรับความนอบน้อมของข้าพเจ้า; และโปรดคุ้มครองข้าพเจ้าด้วยเถิด;
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมแด่พระพุทธเจ้าทั้งหลาย, และนอบน้อมแด่พระโพธิญาณ;
ความนอบน้อมของข้าพเจ้า, จงมีแด่ท่านผู้หลุดพ้นแล้วจากกิเลสทั้งหลาย, จงมีแด่วิมุตติธรรม;

Imaṁ so parittaṁ katvā
Moro vāsamakappayīti.

Having made this protection, the peacock arranges his nest.

พญานกยูงนั้นกระทำปริตรนี้แล้ว, จึงพักผ่อนหลับนอนแล.

Summary - สรุป

The Buddha recounted that when he was a peacock king, although he regularly chanted mantras for mindfulness, on the single day he forgot to chant due to being enchanted by a peahen's call, he met his fate. This teaches that without mindfulness, one succumbs to the power of sensual desires.

พระพุทธเจ้าทรงเล่าว่า ครั้งเป็นพญานกยูง แม้จะสวดคาถาเจริญสติมิได้ขาด แต่เพียงวันเดียวที่ลืมสวดด้วยหลงเสียงนางนกยูง ก็ต้องพบชะตากรรม สอนให้รู้ว่าหากขาดสติ ย่อมพ่ายแพ้ต่ออำนาจกาม

เกริ่นนำ - Introduction

บทเพลง "สิ่งศักดิ์สิทธิ์" ได้รับแรงบันดาลใจจากธรรมบรรยายของท่านพุทธทาสภิกขุในวันขึ้นปีใหม่ พ.ศ. 2526 เพลงนี้พูดถึงพลังศักดิ์สิทธิ์ที่แท้จริง ซึ่งมาจากความดีที่เราทำในทุกวัน ไม่ใช่จากการอ้อนวอนขอสิ่งต่าง ๆ โดยได้รับแรงบันดาลใจจากพระธรรมเทศนาของท่านพุทธทาสภิกขุในโอกาสวันขึ้นปีใหม่ปี พ.ศ. 2526

The song "Sacred Things" was inspired by the New Year's sermon given by Buddhadasa Bhikkhu in 1983. This song talks about the true sacred power that comes from the good we do every day, not from pleading for things. It was inspired by the sermon of Buddhadasa Bhikkhu on New Year's Day in 1983.

เนื้อความ - Content

ธรรมบรรยายโดยพุทธทาสภิกขุเนื่องในโอกาสวันขึ้นปีใหม่ พ.ศ. 2526 และได้ถูกนำบางส่วนมาแสดงในบทความนี้ดังต่อไปนี้

The sermon by Buddhadasa Bhikkhu on the occasion of New Year's Day in 1983 has been partially included in this article as follows.

ขออนุโมทนา ในวันซึ่งทราบกันดีอยู่แล้วว่าเป็นวันปีใหม่ ความสำคัญก็คือ ขอให้มันมีอะไรใหม่ไปในทางดีสมกับปีใหม่ อย่าให้เหมือนปีเก่า หรือต่ำกว่าปีเก่า เลวกว่าปีเก่า จึงจะเป็นปีใหม่ ต้องตั้งใจจริงกันที่สุดเลย จึงจะมีอะไรเกิดใหม่ขึ้นมา

I would like to express my appreciation on this well-known New Year's Day. The important thing is to ensure that something new and good happens, fitting for the New Year. It should not be like the old year, or worse than the old year. For it to truly be a New Year, we must be genuinely committed to making something new happen.

ขอให้มองเห็นชัดเจนว่า ชีวิตของคนเราเป็นสิ่งที่ปรับปรุงได้ ถึงแม้ว่าจะเป็นธรรมชาติก็เป็นธรรมชาติที่ปรับปรุงได้ ชีวิตนี้จะต้องปรับปรุงกันตลอดเวลา มันก็จะเป็นไปในทางที่ดีขึ้นๆ แล้วก็จะเต็มถึงที่สุดสักวันหนึ่ง ขอให้เชื่อแน่ในขั้นต้นเสียก่อนว่า

Let it be clearly seen that our lives can be improved. Even though it is natural, it is a nature that can be improved. Life must be continuously improved, and it will get better and better until it reaches its fullest potential one day. First, have firm belief in this.

ชีวิตเป็นสิ่งที่ปรับปรุงได้ หรือจะพูดให้ง่ายไปกว่านั้นอีกก็ว่า เป็นสิ่งที่เติมธรรมะลงไปได้ชีวิตของเราเหมือนกับตุ่มน้ำ สามารถจะเติมน้ำใหม่ๆ ลงไปได้ ถ้าน้ำเก่ามันสกปรกมันไม่ดี ก็เทออกเสียหรือไขออกเสีย แล้วก็เติมน้ำใหม่ๆ ที่ดีลงไป ก็เป็นตุ่มน้ำที่มีน้ำดีๆ

Life is something that can be improved, or to put it more simply, it is something where we can add virtue. Our life is like a water jar, where we can pour in fresh water. If the old water is dirty or not good, we can pour it out or drain it, and then fill it with new, clean water, making it a jar with good water.

ชีวิตนี้ก็เหมือนกัน ถ้าได้ทำผิดพลาดไปแล้วแต่หนหลัง ก็พยายามเอาออก แล้วก็เติมของใหม่ของดีของถูกลงไป ถ้าไม่เอาออกมันเติมไม่ลง มันจะล้น เราจึงต้องทำให้เติมได้ ที่เรียกว่าเติมนี้ก็คือ เติมพระธรรม พระธรรมที่เคยมีน้อย เติมให้มาก บางทีมีอธรรม คือธรรมะที่ผิดๆ อยู่มากก็ต้องไขออกไป

Life is the same. If we have made mistakes in the past, we should try to remove them and then add new, good, and correct things. If we don't remove the old, we can't add the new; it will overflow. We must make room to add more. This means adding virtue. If we had little virtue before, we should add more. Sometimes there is a lot of wrong virtue, which we must drain out.

แต่คำว่าธรรมะหรือพระธรรมนั้น แปลความกันหลายอย่าง คำแปลที่ดีที่สุดก็คือ สิ่งที่ทำให้เกิดความเป็นมนุษย์ทุกขั้นทุกตอนแห่งวิวัฒนาการ ธรรมะคือสิ่งที่ทำให้ความเป็นมนุษย์เพิ่มขึ้นๆ ทุกขั้นทุกตอนแห่งวิวัฒนาการ

But the word "Dhamma" or "Dharma" has many interpretations. The best translation is something that creates humanity at every stage of evolution. Dhamma is what increases humanity at every step of evolution.

เมื่อก่อนนี้เรามีความเป็นมนุษย์น้อย ไม่สมกับความหมายของคำว่ามนุษย์ ก็เติมธรรมะ เครื่องทำให้เป็นมนุษย์ ลงไปๆ ให้ความเป็นมนุษย์มันเพิ่มขึ้น

In the past, we had little humanity, not living up to the meaning of the word "human." So, we should add Dhamma, which makes us human, to increase our humanity.

ที่ว่าทุกขั้นตอนของวิวัฒนาการนี้หมายความว่า ตั้งแต่เด็กจนเติบโต วัยรุ่น หนุ่มสาว พ่อบ้าน แม่เรือน คนแก่ คนเฒ่า คนชรา นี่เรียกขั้นตอนแห่งวิวัฒนาการ ให้มันเต็ม ถูกต้อง ให้มันเต็มขึ้นทุกๆ ขั้นตอนของวิวัฒนาการ เป็นเด็กที่ประกอบไปด้วยธรรมะเต็มที่ของเด็ก เป็นวัยรุ่นก็เป็นธรรมะเต็มที่ของวัยรุ่น เป็นหนุ่มสาวก็มีธรรมะเต็มที่ของหนุ่มสาว เป็นพ่อบ้าน แม่เรือนก็เต็มที่ของพ่อบ้าน แม่เรือน เป็นคนแก่ คนเฒ่าก็มีธรรมะเต็มที่ของคนแก่ คนเฒ่า นั่นแหละคือเต็ม พูดกันหยาบคายก็ว่า ไม่เสียชาติเกิด ถ้าได้เกิดมา เติมให้เต็มแล้วมันก็ไม่เสียชาติเกิด ถ้าไม่ได้เติมให้เต็มมันก็เสียชาติเกิด หรือเต็มด้วยของสกปรกคือไม่ใช่มนุษย์ มันก็เสียชาติเกิด

The phrase "every stage of evolution" means from childhood to adulthood, through adolescence, young adulthood, parenthood, and into old age. This is called the stages of evolution. Each stage should be complete and correct, becoming more complete at every step. A child should be full of the Dhamma appropriate for a child, a teenager should be full of the Dhamma appropriate for a teenager, young adults should have the Dhamma suitable for young adults, parents should be complete with the Dhamma of parents, and the elderly should have the Dhamma fitting for the elderly. That is what it means to be complete. To put it bluntly, it means not wasting one's life. If you are born and fill your life completely, you do not waste your life. If you do not fill it completely, you waste your life. Or if it is filled with impurities, which means not being truly human, then life is wasted.

ช่วยอบรมเด็กๆ ลูกหลาน ทารกของเราให้ดีๆ ให้มีความถูกต้องมาเสียตั้งแต่เล็กๆ แล้วมันจะถูกต้องยิ่งขึ้นและสมบูรณ์ ถ้าผิดพลาดมาตั้งแต่เล็กๆ แล้วก็จะผิดพลาด หรือยากที่จะแก้ไขในภายหลัง

Help educate our children, grandchildren, and infants well, ensuring they are correct from a young age. Then they will become even more correct and complete. If mistakes occur from a young age, they will continue to make mistakes, or it will be difficult to correct them later.

ดังนั้นใครมีเด็ก มีลูกมีหลาน มีเด็กเล็กๆ ในขั้นทารกแล้วก็อบรมให้ดีๆ ให้เข้าใจอย่างถูกต้องในความเป็นมนุษย์ บางอย่างเด็กยังไม่เข้าใจ อธิบายยังไม่ได้ ก็รอไว้ก่อนก็ได้ แต่ว่าแนะให้ทำในสิ่งที่จะต้องทำ และให้ถูกต้องตามเรื่องจริง อย่าหลอกหรือสอนให้เด็กมันโง่ กลัวผี กลัวเสือ กลัวตุ๊กแก กลัวโชคร้าย กลัว… อะไรซึ่งมันไม่ใช่ความจริง เด็กมันก็โง่และก็แก้ยากทีหลัง ให้เด็กรู้ว่าทำดีมันดี ทำชั่วมันชั่ว ทำดีมันจะไม่เดือดร้อน ทำชั่วมันจะเดือดร้อน และเราทำเอง เราเป็นที่พึ่งของตัวเราเอง

So, if you have children, grandchildren, or young infants, educate them well to understand what it means to be human. Some things children don't understand yet and can't be explained, so you can wait. But guide them to do what they need to do and ensure it aligns with the truth. Don't deceive or teach children to be foolish, fearing ghosts, tigers, geckos, bad luck, or anything that isn't true. If children are taught these fears, they will become foolish, and it will be hard to correct later. Teach children that doing good is good, and doing bad is bad. Doing good will not cause trouble, while doing bad will. We must rely on ourselves.

สิ่งศักดิ์สิทธิ์นั้นเขาพูดกันแต่ปากแหละ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่สุดก็คือ เราทำเองนั่นแหละ ศักดิ์สิทธิ์ที่สุด ลองทำเถอะ ทำชั่วมันก็ชั่ว ทำดีมันก็ดี นั่นแหละศักดิ์สิทธิ์ที่สุด ตามหลักพระพุทธศาสนามันต้องช่วยตัวเอง ต้องทำเอง และเป็นที่พึ่งแก่ตัวเอง นั่นแหละคือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ คือการที่เราทำดีที่สุด นั่นแหละคือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ไม่ใช่เป็นผีสางเทวดาพระเจ้าบุคคลอะไรที่ไหน นั่นเป็นบุราณ สมัยป่าเถื่อน เชื่อกันมาตั้งแต่สมัยป่าเถื่อน คนป่าเชื่อกันมานานแล้ว และยังเหลืออยู่จนบัดนี้

Sacred things are just words. The most sacred thing is what we do ourselves. Try it. Doing bad is bad, doing good is good. That's the most sacred thing. According to Buddhist principles, we must help ourselves, do things ourselves, and rely on ourselves. That's what is sacred—doing our best. It's not about ghosts, spirits, gods, or any person. Those are ancient beliefs from the primitive times, believed by people from the past, and still believed today.

สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่แท้จริงก็คือ ความดีที่เราทำ ทำให้มาก ทำให้เต็ม จะเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ไม่ต้องอ้อนวอน พอทำแล้วก็ช่วยละ สิ่งศักดิ์สิทธิ์แท้จริงไม่ต้องอ้อนวอนให้ช่วย สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ต้องอ้อนวอนให้ช่วยนั้นปลอม เก๊ กินสินบน สิ่งศักดิ์สิทธิ์ชนิดกินสินบนเราไม่เอา เราไม่ต้องอ้อนวอน ไม่ต้องบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ให้มาช่วย เราทำให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ช่วยทันที ทำดี ดี ทำชั่ว ชั่วทันที เมื่อรักที่จะทำดีให้เต็มที่ ให้สุดความสามารถไว้เสมอ พอทำแล้วมันก็จะช่วยแหละ ไม่ต้องอ้อนวอนว่า จงช่วย จงช่วย เพราะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่แท้จริงเป็นอย่างนั้นเองจะช่วยเอง

The true sacred thing is the good we do. Do a lot, do it fully, and it becomes sacred. There's no need to plead; once done, it helps. True sacredness doesn't require begging for help. Sacred things that need pleading are fake, corrupt, and take bribes. We don't accept bribed sacredness. We don't need to plead or make offerings for help. We act so that sacredness helps immediately. Doing good brings good, doing bad brings bad right away. If you love doing good, do it to the fullest, to the best of your ability. Once done, it will help. There's no need to plead for help because true sacredness helps on its own.

เราเป็นพุทธบริษัท ไม่ถือไสยศาสตร์ ไม่อ้อนวอนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ไหนมาให้ช่วยอีก แต่พยายามให้สิ่งที่เราทำดีและศักดิ์สิทธิ์นั้นแหละช่วยทันทีเลย ไม่ต้องอ้อนวอน ไม่ต้องขอร้อง นี่เรียกว่า พุทธบริษัทถือพุทธศาสตร์ พึ่งตัวเอง ทำดีด้วยตนเอง แล้วมันก็ช่วยในตัวเอง ไม่ต้องไปอ้อนวอนให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์อื่นๆ ที่เราไม่มองเห็นตัว แล้วต้องไปเชื่อ เชื่อตามที่เขาว่ากันนั้น อันนั้นไม่ใช่พุทธศาสตร์ แต่ว่าเวลานี้มันมาปนกันอยู่แยกไม่ออก ถ้าแยกไม่ออกก็กลายเป็นถือสองอย่างพร้อมกันไป ทั้งพุทธศาสตร์ทั้งไสยศาสตร์แหละ ก็ขอให้ช่วยสังเกตดูให้ดี ให้แยก แยกไสยศาสตร์ออกไปเสียเรื่อยๆ ให้เหลือแต่พุทธศาสตร์ ยิ่งขึ้นๆ

We are a Buddhist community that does not adhere to superstition or plead with any sacred entities for help. Instead, we strive for the good and sacred things we do to help us immediately. There's no need to plead or beg. This is called a Buddhist community that follows Buddhist principles, relying on oneself and doing good by oneself, which in turn helps on its own. There's no need to plead with unseen sacred entities or believe in what others say. That is not Buddhism. However, currently, these beliefs are mixed and indistinguishable. If they can't be separated, it becomes a mix of both Buddhism and superstition. Please observe carefully and separate superstition, leaving only Buddhism, more and more.

เมื่อเป็นเด็กยังโง่ ถือสองศาสตร์ก็ได้ แต่พอเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว ถือศาสตร์เดียวดีกว่า คือถือพุทธศาสตร์ ศาสตร์เดียวดีกว่า จะได้เป็นพุทธบริษัทของพระพุทธเจ้า

When you are a child and still naive, you might follow both teachings. But as you grow into an adult, it's better to follow just one teaching, which is Buddhism. Following one teaching is better, so you can become a true follower of the Buddha.

ตอนนี้ปีใหม่ขอให้มันเป็นแบบนี้ยิ่งขึ้น ปีใหม่ให้มันเป็นชนิดนี้ยิ่งขึ้นๆ ใหม่ขึ้นๆ ทุกๆ ปี เติมความถูกต้องลงไปในชีวิตให้ใหม่ ให้ใหม่ยิ่งขึ้นทุกๆ ปี แล้วก็ไม่เสียทีที่จะทำบุญปีใหม่ ทำบุญเนื่องด้วยปีใหม่ เป็นที่ระลึกแค่ปีใหม่

Now, with the New Year, let it be more like this. Let the New Year be more and more like this, newer every year. Add correctness to your life, making it newer each year. And it's worthwhile to make merit for the New Year, to make merit in connection with the New Year, as a remembrance of just the New Year.

สรุป - Summary

สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่แท้จริงคือการกระทำของตนเอง ไม่ใช่อำนาจลึกลับที่ต้องอ้อนวอนบวงสรวง เมื่อทำดีย่อมเกิดผลดี ทำชั่วย่อมเกิดผลชั่วโดยอัตโนมัติ นี่คือหลักพุทธศาสตร์ที่สอนให้พึ่งตนเอง

True sacred power lies in our own actions, not mystical forces requiring offerings and prayers. Good deeds naturally yield good results, while harmful acts bring negative consequences. This is the Buddhist principle of self-reliance and personal responsibility.

เกริ่นนำ - Introduction

บทเพลง "แสงแห่งปัจจุบัน" ได้รับแรงบันดาลในจากบทความเรื่อง อดีต ปัจจุบัน อนาคต จากหนังสือ "ธรรมะประดับใจ" ซึ่งเป็นนิพนธ์ ใน สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร ซึ่งมุ่งเน้นการนำเสนอหลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้าในรูปแบบที่เรียบง่าย เข้าใจง่าย และสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้

The song "Present Light" was inspired by an article on the Past, Present, and Future from the book "Dhamma for the Heart," written by His Holiness the Supreme Patriarch, Somdet Phra Sangharaja Chao Krommaluang Vajirañāṇasaṃvara. It focuses on presenting the teachings of the Buddha in a simple, easy-to-understand way that can be applied in daily life.

บทเพลงนี้เชิญชวนให้เราสำรวจความสัมพันธ์กับกาลเวลาและการมีสติอยู่กับปัจจุบัน เปรียบเหมือนสายน้ำที่ไหลไม่หยุด จิตใจของเรามักล่องลอยระหว่างความทรงจำในอดีตและความฝันในอนาคต ขณะที่ปัจจุบันอันล้ำค่ากลับผ่านไป บทเพลงนี้เตือนเราว่าสันติสุขที่แท้จริงพบได้เฉพาะในที่นี่และเดี๋ยวนี้เท่านั้น

This song invites us to explore our relationship with time and being mindful of the present. Like a constantly flowing river, our minds often drift between memories of the past and dreams of the future, while the precious present slips away. The song reminds us that true peace can only be found here and now.

เนื้อความ - Content

ผู้ที่สนใจอ่านต้นฉบับ เราได้นำมาแสดงไว้ในบทความนี้ดังต่อไปนี้

For those interested in reading the original text, we have included it in this article as follows:

อดีต ปัจจุบัน อนาคต - Past, Present, and Future

เมื่อพูดถึงอดีต อนาคต และปัจจุบัน มักจะเข้าใจกันว่าอดีต คือเวลาที่ล่วงนานแล้ว อย่างน้อยก็เป็นวัน และโดยมากมักจะคิดว่า อดีตหมายถึงที่ล่วงแล้วเป็นปีเป็นชาติทีเดียว ส่วนอนาคตก็มักจะเข้าใจกันว่า คือเวลาที่อีกนานกว่าจะมาถึง เป็นเดือนเป็นปีเป็นชาติกันทีเดียว และปัจจุบันก็เข้าใจกันว่ามีช่วงระยะยาว เป็นเดือนเป็นปีเป็นชาติเหมือนกัน

When speaking of past, future, and present, it's commonly understood that the past means time that has long passed - at least a day, and often thought to mean years or even lifetimes ago. As for the future, it's usually understood as time that is far ahead - months, years, or lifetimes away. And the present is understood to have a long duration - spanning months, years, or lifetimes as well

แต่ความจริงไม่ใช่เช่นนั้น อดีต ปัจจุบัน อนาคต อยู่ชิดกัน กลมกลืนกัน ไม่ได้แยกห่างกันเหมือนที่เข้าใจกันดังกล่าว ยกตัวอย่างเช่น เมื่อหายใจเข้าและกำลังหายใจออก หายใจเข้าคืออดีต ที่กำลังหายใจออกคือปัจจุบัน อนาคตก็ต่อติดกันมาไม่ว่างเว้น ตัวอย่างลมหายใจเข้าออกที่นำมายกนี้ ความจริงก็ยังทำให้อดีต ปัจจุบัน และอนาคตห่างจากกันอยู่ ที่จริงแล้วแม้ช่วงหายใจเข้าหรือออกช่วงเดียวก็มีอดีต ปัจจุบัน และอนาคตอยู่ในตัวเองพร้อมบริบูรณ์ทั้งสามกาล กล่าวได้ว่าระยะเวลาที่สั้นเพียงไรก็ตาม มีอดีต ปัจจุบัน และอนาคตอยู่พร้อมบริบูรณ์เสมอถ้าจะไม่ยึดมั่นในอดีต ไม่ใฝ่ใจไปถึงอนาคต อยู่แต่กับปัจจุบันจริง ๆ แล้วอย่างถูกต้อง จริง ๆ แล้วต้องถือดังกล่าวคือ ทุกระยะมีอดีต ปัจจุบัน และอนาคตอยู่ในตัว

But that's not the reality. Past, present and future exist closely together, harmoniously, not separated as commonly understood. For example, when inhaling and exhaling, the inhalation is the past, the current exhaling is the present, and the future follows without pause. This example of inhalation and exhalation, in truth, still makes past, present and future seem distant from each other. In fact, even in a single breath - whether inhaling or exhaling - past, present and future exist completely within itself, all three times together. We can say that no matter how brief a period of time, past, present and future are always completely present. If not to cling to the past, not to long for the future, but to truly live in the present correctly, we must hold that every moment contains past, present and future within itself.

พูดอีกอย่างก็คือสิ่งที่เกิดแล้ว เช่นพูดออกจากปากแล้วเป็นอดีตแล้วในทันที ที่กำลังพูดอยู่หรือกำลังเงียบอยู่นั่นเป็นปัจจุบัน และอนาคตก็ติดต่อกับปัจจุบันนั่นเอง นั่นก็หมายความว่าสิ่งที่เกิดแล้วดับแล้วเป็นอดีตทั้งหมด ไม่ว่าจะดับไปนานหรือในระยะที่ติดต่ออยู่นั้นก็ตาม เป็นอดีตทั้งหมด อนาคตก็หมายความถึงสิ่งที่ยังไม่เกิดทั้งหมด เวลาที่ยังมาไม่ถึงทั้งหมด ส่วนปัจจุบันนั้นเหมือนระยะเวลาสั้นนิดเดียว แต่ความจริงแล้วปัจจุบันยาวอย่างยิ่ง มีปัจจุบันอยู่ตลอดเวลา

In other words, what has already occurred, such as words spoken, becomes the past instantly. What is being spoken now or the current silence is the present, and the future connects directly to this present. This means that everything that has arisen and ceased is the past - whether it ceased long ago or in the immediate moment - it's all past. Future means everything that has not yet occurred, all time that has not yet come. The present seems like just a brief moment, but in reality, the present is vast, existing throughout all time.

คนเรามีปัจจุบันอยู่ยาวแสนยาว แต่ก็ยังหลงผูกพันอยู่กับอดีต ไปใฝ่ถึงอนาคต นี่ก็เป็นเพราะความหลง มีความหลงจัดเพียงไหน ก็จะพาให้พ้นไปจากปัจจุบันได้มากเพียงนั้น ไปผูกพันยึดมั่นกับอดีต ไปใฝ่ถึงอนาคตรุนแรงเพียงนั้น ความจริงก็มิได้ไปผูกพันยึดมั่นอดีตหรือไปใฝ่ถึงอนาคตด้วยเนื้อตัวของตนอย่างไร ไปด้วยความคิดเท่านั้น ความคิดนี้แหละเป็นสื่อ หรือเป็นทาสที่สำคัญของความหลง

Humans have such a vast present moment, yet they remain attached to the past and yearn for the future. This is due to delusion. The greater the delusion, the further one strays from the present moment, becoming more intensely attached to the past and yearning for the future. In truth, one does not physically bind themselves to the past or reach for the future - it happens only through thought. These thoughts are the medium, or the significant servant, of delusion.

จัดการกับความคิดของเราเสียให้ดี บังคับไว้ให้ได้ ให้เป็นทาสของเรา อย่าให้เป็นทาสของความหลง เราไม่ต้องการเป็นทุกข์เราก็ต้องบังคับความคิดให้ได้ ถ้าไม่บังคับความคิดของเราเองให้ได้ เราก็จะต้องเป็นทุกข์เพราะความคิดของเราเอง จะไปโทษว่าผู้อื่นทำให้เราเป็นทุกข์ไม่ได้ ขืนโทษเช่นนั้นอยู่ตราบใด เราก็จะไม่มีวิธีแก้ทุกข์ตราบนั้น จะต้องเป็นทุกข์อยู่ตราบนั้น

Manage your thoughts well, keep them under control, make them your servant rather than letting them be servants of delusion. If we don't want to suffer, we must control our thoughts. If we cannot control our own thoughts, we will suffer because of our own thinking. We cannot blame others for our suffering - as long as we continue to place blame this way, we will have no means to end our suffering, and will continue to suffer

ควบคุมความคิดให้ดี ความคิดใดทำให้ไม่สบายใจ ให้ยอมรับทันทีว่าความคิดนั้นต้องยุติ ต้องไม่ปล่อยไว้ให้มีอยู่ต่อไป เปลี่ยนไปคิดถึงเรื่องอะไรอื่นที่ให้ความสบายใจก็ได้ หรือให้ดียิ่งขึ้นก็ท่องพุทโธ พุทโธ เสียเถิด จะได้เป็นสุขแน่นอน

Control your thoughts well. When any thought causes discomfort, immediately acknowledge that this thought must end. Don't let it continue. You can shift to thinking about something else that brings peace of mind, or better still, recite 'Buddho, Buddho' - this will surely bring happiness.

สรุป - Summary

บทเพลงนี้เชิญชวนเราให้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างเรากับกาลเวลา และให้มีสติอยู่กับปัจจุบัน จิตใจของเรามักล่องลอยระหว่างความทรงจำในอดีตและความฝันในอนาคต ในขณะที่ปัจจุบันขณะอันมีค่ากลับผ่านพ้นไป

This song invites us to explore our relationship with time and to be mindful of the present. Our minds often wander between past memories and future dreams, while the valuable present moment slips away.