Noble Peacock
พญานกยูง
แรงบันดาลใจจาก โมรปริตร Inspired by the Mora Paritta
Introduction - เกริ่นนำ
"Noble Peacock" is inspired by the Mora Paritta, a sacred chant from Buddhist scriptures recited by the Bodhisattva in his previous life as a noble peacock. Protected by the chant’s power, he evaded capture by hunters. The commentary highlights his homage to the Triple Gem and mindful living, reflecting the strength of faith and mindfulness in overcoming dangers.
"พญานกยูง" ได้แรงบันดาลใจจากโมรปริตรในพระไตรปิฎก ซึ่งเป็นบทสวดศักดิ์สิทธิ์ที่พระโพธิสัตว์สวดในอดีตชาติเมื่อกำเนิดเป็นพญานกยูง ด้วยอานุภาพของปริตร แม้นายพรานพยายามจับหลายครั้งก็ไม่สำเร็จ ในอรรถกถาได้กล่าวถึงพญานกยูงที่น้อมนมัสการพระรัตนตรัยและดำรงชีวิตด้วยสติ จนรอดพ้นจากภยันตราย สะท้อนพลังแห่งศรัทธาและสติในการดำเนินชีวิต
Content - เนื้อความ
cr: http://www.watpamahachai.net/Doc9.htm
In the past, when King Brahmadatta reigned in Benares, the Bodhisatta took rebirth as a peacock. While still in the egg, his shell was the color of a Karnikara’s flower bud (Dinner Plate Tree). After hatching, he was as beautiful as gold, pleasing to behold, with red stripes across his wings.
ในอดีตกาล ครั้งพระเจ้าพรหมทัตเสวยราชสมบัติในกรุงพาราณสี พระโพธิสัตว์ถือปฏิสนธิในกำเนิดนกยูง ในเวลาเป็นฟอง มีกระเปาะฟองคล้ายสีดอกกรรณิการ์ตูม ครั้นเจาะกระเปาะฟองออกมาแล้ว มีสีดุจทองคำ น่าดู น่าเลื่อมใส มีสายแดงพาดในระหว่างปีก.
This peacock, ever mindful of protecting his life, dwelled in an area of the Dandaka-hiranya mountain, beyond the third mountain range near the fourth. At dawn, the golden peacock would perch on the mountaintop, watching the rising sun. When establishing an excellent protection mantra for his safety in his feeding grounds, he would recite a verse (showing reverence to the sun). After paying homage to the sun with this verse, he would then pay respect to the Buddhas who had already passed into Nirvana in the past and their virtues with a second verse (as appears in the Mora Jataka). After reciting this protective Paritta, the peacock would remain in that dwelling place. Through the power of this Paritta, the peacock lived without fear or terror day and night.
นกยูงนั้นคอยระวังชีวิตของตน อาศัยอยู่ ณ พื้นที่เขาทัณฑกหิรัญแห่งหนึ่ง ใกล้แนวเขาที่สี่เลยแนวเขาที่สามไป. ตอนสว่าง นกยูงทองจับอยู่บนยอดเขา มองดูพระอาทิตย์กำลังขึ้น เมื่อจะผูกมนต์อันประเสริฐ เพื่อรักษาป้องกันตัว ณ ภูมิภาคที่หาอาหาร จึงกล่าวคาถา (แสดงความนอบน้อมต่อดวงอาทิตย์) ครั้นนอบน้อมพระอาทิตย์ด้วยคาถานี้ อย่างนี้แล้ว จึงนมัสการพระพุทธเจ้าซึ่งเสด็จปรินิพพานไปแล้วในอดีต และพระคุณของพระพุทธเจ้า ด้วยคาถาที่สอง (ดังที่ปรากฎในโมรชาดก) นกยูงนั้น ครั้นเจริญพระปริตร คือการป้องกันนี้แล้ว จึงพักอยู่ ณ ที่อยู่นั้น. ด้วยอานุภาพแห่งพระปริตรนี้ นกยูงมิได้มีความกลัว ความสยดสยอง ตลอดคืนตลอดวัน
Then, a hunter from the Nesada village near Benares, while traveling in the Himavanta region, saw the Bodhisatta peacock perched on the peak of Dandaka-hiranya mountain and returned to tell his son.
ลำดับนั้น พรานชาวบ้านเนสาทคนหนึ่ง อยู่ไม่ไกลกรุงพาราณสีท่องเที่ยวไปในหิมวันตประเทศ เห็นนกยูงโพธิสัตว์จับอยู่บนยอดเขาทัณฑกหิรัญ จึงกลับมาบอกลูก
One day, Queen Khema, the consort of the King of Benares, had a dream where she saw a golden peacock teaching the Dhamma. Upon waking, she told the king about her dream, saying, "Your Majesty, I wish to hear the Dhamma from a golden peacock." The king then questioned his ministers, who replied, "The Brahmins would know about this, Your Majesty."
อยู่มาวันหนึ่ง พระนางเขมาพระเทวีของพระเจ้ากรุงพาราณสี ทรงสุบินเห็นนกยูงสีทองแสดงธรรม ขณะตื่นพระบรรทมได้กราบทูลสุบินแด่พระราชาว่า ขอเดชะ ข้าแต่พระองค์ หม่อมฉันประสงค์จะฟังธรรม ของนกยูงสีทอง เพคะ พระราชาจึงมีพระดำรัสถามพวกอำมาตย์ พวกอำมาตย์กราบทูลว่า
พวกพราหมณ์คงจะทราบ พ่ะย่ะค่ะ
When the Brahmins heard the king's question, they answered, "Your Majesty, golden peacocks do indeed exist."
พราหมณ์ทั้งหลายสดับพระราชปุจฉาแล้ว จึงพากันกราบทูลว่า ขอเดชะ นกยูงสีทองมีอยู่แน่ พระเจ้าข้า
The king asked, "Where can they be found?" They replied, "The hunters would know, Your Majesty." The king ordered an assembly of hunters and questioned them. Then the hunter's son reported, "Your Majesty, there is indeed a golden peacock dwelling on Mount Dandaka." The king commanded, "Then go and catch that peacock alive." The hunter set snares in the peacock's feeding grounds. However, even in places where the peacock stepped, the snares could not touch him. Unable to catch the peacock, the hunter wandered for seven years before dying in that very place.
พระราชาตรัสถามว่า มีอยู่ที่ไหนเล่า. จึงกราบทูลว่า พวกพรานจักทราบ พระเจ้าข้า. พระราชารับสั่งให้ประชุมพวกพราน แล้วตรัสถาม ครั้นแล้วบุตรพรานคนนั้นก็กราบทูลว่า
ขอเดชะ ข้าแต่มหาราช นกยูงสีทองมีอยู่จริง อาศัยอยู่ ณ ทัณฑกบรรพต พระเจ้าข้า พระราชารับสั่งว่า ถ้าเช่นนั้น เจ้าจงไปจับนกยูงนั้นมา อย่าให้ตาย. พรานจึงเอาบ่วงไปดักไว้ที่ ณ ที่นกยูงหาอาหาร. แม้ในสถานที่ที่นกยูงเหยียบ บ่วงก็หาได้กล้ำกรายเข้าไปไม่. พรานไม่สามารถจับนกยูงได้ ท่องเที่ยวอยู่ถึงเจ็ดปี ได้ถึงแก่กรรมลง ณ ที่นั้นเอง.
Queen Khema, not having her wish fulfilled, also passed away. The angry king, believing the peacock was responsible for the queen's death, had an inscription made on a golden plate stating: "In the Himavanta region, there is a mountain called Dandaka where a golden peacock dwells. Anyone who eats its flesh will not age or die, but will have long life." He then stored this golden plate in a golden chest.
แม้พระนางเขมาราชเทวี เมื่อไม่ได้สมพระประสงค์ก็สิ้นพระชนม์. พระราชาทรงกริ้วว่า พระเทวีได้สิ้นพระชนม์ลงเพราะอาศัยนกยูง จึงให้จารึกอักษรไว้ในแผ่นทอง ว่าในหิมวันตประเทศ มีภูเขาลูกหนึ่ง ชื่อทัณฑกบรรพต นกยูงสีทองตัวหนึ่งอาศัยอยู่ ณ ที่นั้น ผู้ได้กินเนื้อของมัน ผู้นั้นจะไม่แก่ไม่ตาย จะมีอายุยืน แล้วเก็บแผ่นทองไว้ในหีบทอง.
ครั้นพระราชาสวรรคตแล้ว พระราชาองค์อื่นครองราชสมบัติ ทรงอ่านข้อความในสุพรรณบัฎ มีพระประสงค์จะไม่แก่ไม่ตาย จึงทรงส่งพรานคนอื่นไปให้เที่ยวแสวงหา. แม้พรานนั้นไปถึงที่นั้นแล้ว ก็ไม่สามารถจะจับพระโพธิสัตว์ได้ ได้ตายไปในที่นั้นเอง. โดยทำนองนี้ พระราชาสวรรคตไปหกชั่วพระองค์.
After that king's death, another king who succeeded to the throne read the inscription in the golden document. Desiring immortality, he sent another hunter to search for the peacock. This hunter also reached the location but could not capture the Bodhisatta and died there. In this manner, six successive kings passed away.
When the seventh king ascended to the throne, he sent another hunter. This hunter, upon arriving, understood why the snares could not touch even the ground where the Bodhisatta peacock stepped, and how the peacock would recite protective Parittas before going to feed. He then went to a frontier region and caught a female peacock, training her to dance to the sound of clapping and to call at the snap of fingers.
ครั้นถึงองค์ที่เจ็ดครองราชมบัติ จึงทรงส่งพรานคนหนึ่งไป. พรานนั้นไปถึงแล้ว ก็รู้ถึงภาวะที่บ่วงมิได้กล้ำกราย แม้ในที่ที่นกยูงโพธิสัตว์เหยียบ และการที่นกยูงโพธิสัตว์เจริญพระปริตรป้องกันตนก่อนแล้ว จึงบินไปหาอาหาร จึงขึ้นไปยังปัจจันตชนบท. จับนางนกยูงได้ตัวหนึ่ง ฝึกให้รู้จักฟ้อนด้วยเสียงปรบมือ และให้รู้จักขันด้วยเสียงดีดนิ้ว.
After thoroughly training the female peacock, he brought her along. Before the golden peacock could recite his Paritta, the hunter set a snare at dawn and signaled the female peacock to call. Hearing the voice of the female, which was his weakness, the golden peacock became inflamed with passion and could not recite his Paritta. He flew toward the sound and was caught in the snare. The hunter then captured the golden peacock and presented it to the King of Benares. The king, pleased with the peacock's beautiful appearance, rewarded the hunter with a position.
ครั้นฝึกนางนกยูงจนชำนาญดีแล้ว จึงพามันไป. เมื่อนกยูงทองยังไม่เจริญพระปริตร ปักโคนบ่วงดักไว้ในเวลาเช้า ทำสัญญาณให้นางนกยูงขัน. นกยูงทองได้ยินเสียงมาตุคาม ซึ่งเป็นข้าศึกแล้ว. ก็เร่าร้อนด้วยกิเลส ไม่อาจเจริญพระปริตรได้ จึงบินโผไปติดบ่วง. พรานจึงจับนกยูงทองไปถวาย พระเจ้าพาราณสี. พระราชาทอดพระเนตรเห็นรูปสมบัติของนกยูงทอง ก็ทรงพอพระทัยพระราชทานที่ให้จับ.
The Bodhisatta peacock, perched on the prepared stand, asked the king, "Your Majesty, for what reason did you order my capture?" The king replied, "It is said that whoever eats your flesh will not age or die. I want to eat your flesh so that I too will not age or die."
นกยูงทองโพธิสัตว์จับอยู่เหนือคอนที่เขาจัดแต่งให้ จึงทูลถามว่า ข้าแต่มหาราช เพราะเหตุไร จึงมีรับสั่งให้จับข้าพเจ้า.พระราชาตรัสว่า ข่าวว่า ผู้ใดกินเนื้อเจ้า ผู้นั้นจะไม่แก่ไม่ตาย. ข้าพเจ้าต้องการกินเนื้อเจ้า จะได้ไม่แก่ไม่ตายบ้าง จึงให้จับเจ้ามา.
The golden peacock said, "Your Majesty, let us say that people who eat my flesh will not age or die, but will I not die first?" The king replied, "Yes, you will die." The peacock responded, "Your Majesty, if I must die, how can those who eat my flesh not die?" The king said, "You have golden feathers, therefore it is said that those who eat your flesh will not age or die."
นกยูงทองทูลว่า ข้าแต่มหาราช คนทั้งหลายกินเนื้อข้าพเจ้าจะไม่แก่ไม่ตาย ก็ช่างเถิด แต่ข้าพเจ้าจักตายหรือ. รับสั่งว่า จริง เจ้าต้องตาย. กราบทูลว่า ข้าแต่มหาราช เมื่อข้าพเจ้าต้องตาย ผู้ที่กินเนื้อข้าพเจ้าแล้ว ทำอย่างไรจึงไม่ตายเล่า.รับสั่งว่า เจ้ามีตัวเป็นสีทอง เพราะฉะนั้น มีข่าวว่า ผู้ที่กินเนื้อเจ้าแล้ว จักไม่แก่ไม่ตาย.
The peacock replied, "Your Majesty, my golden color does not exist without cause. Previously, I was a Universal Monarch in this very city. I observed the Five Precepts myself and encouraged all beings throughout the universe to observe them. After death, I was reborn in the Tavatimsa heaven. Having lived there for the full lifespan, I fell from there and was born as a peacock due to some other unwholesome kamma. However, my golden color comes from the power of the Five Precepts I observed before."
กราบทูลว่า ข้าแต่มหาราช ข้าพเจ้ามีสีทอง เพราะไม่มีเหตุหามิได้. เมื่อก่อน ข้าพเจ้าเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ในนครนี้แหละ ทั้งตนเองก็รักษาศีลห้า แม้ชนทั้งหลายทั่วจักรวาฬก็ให้รักษาศีล ข้าพเจ้าสิ้นชีพแล้ว ก็ไปบังเกิดในภพดาวดึงส์ ดำรงอยู่ในภพนั้นจนตลอดอายุ จุติจากนั้นแล้ว จึงมาเกิดในกำเนิดนกยูง เพราะผลแห่งอกุศลกรรมอื่น. อีกอย่างหนึ่ง แต่ตัวมีสีทอง ก็ด้วยอานุภาพศีลห้าที่รักษาอยู่ก่อน.
The king asked, "You say you were a Universal Monarch who observed the Five Precepts and that your golden color comes from the merit of those precepts. How can I believe this? Who can witness this?" The peacock replied, "Your Majesty, there is a witness." The king asked, "Who?"
รับสั่งถามว่า เจ้าพูดว่า เจ้าเป็นเจ้าจักรพรรดิ์รักษาศีลห้า ตัวมีสีเป็นทอง เพราะผลของศีล. ข้อนี้ ข้าพเจ้าจะเชื่อได้อย่างไร มีใครเป็นพยาน. กราบทูลว่า ข้าแต่มหาราช มี. รับสั่งถามว่า ใครเล่า.
The peacock answered, "Your Majesty, when I was a Universal Monarch, I rode a chariot made of the seven precious substances through the air. That chariot of mine lies submerged beneath the royal lotus pond. Please have that chariot raised from the royal lotus pond - it will be my witness."
กราบทูลว่า ข้าแต่มหาราช เมื่อครั้งเป็นเจ้าจักรพรรดิ์ ข้าพเจ้านั่งรถสำเร็จด้วยแก้วเจ็ดประการ เที่ยวไปในอากาศ รถของข้าพเจ้านั้นจมอยู่ ภายใต้ภาคพื้นสระมงคลโบกขรณี โปรดให้ยกรถนั้นขึ้นจากสระมงคลโบกขรณีเถิด รถนั้นจักเป็นพยานของข้าพเจ้า.
The king said, "Very well," and had the water drained from the lotus pond. When the chariot was raised, he believed the Bodhisatta's words.
พระราชารับสั่งว่า ดีละ แล้วให้วิดน้ำออกจากสระโบกขรณี ยกรถขึ้นได้ จึงทรงเชื่อคำของพระโพธิสัตว์.
The Bodhisatta then taught the Dhamma to the king, saying, "Your Majesty, all conditioned things, except for the deathless great Nibbana, are impermanent and subject to decay and dissolution, for what exists will cease to be." He then established the king in the Five Precepts.
พระโพธิสัตว์แสดงธรรมถวายพระราชาว่า ข้าแต่มหาราช ธรรมที่ปรุงแต่งทั้งหมด ที่เหลือนอกจาก พระอมตมหานิพพานแล้ว ชื่อว่าไม่เที่ยง มีความสิ้นและความเสื่อมเป็นธรรมดา เพราะมีแล้วกลับไม่มี ดังนี้ แล้วให้พระราชาดำรงอยู่ในศีลห้า.
The king, filled with faith, offered his kingdom to the Bodhisatta and paid him great honor. The golden peacock returned the kingdom to the king and stayed for two or three days, then gave this final advice: "Your Majesty, please do not be heedless." He then flew through the air back to Mount Dandaka-hiranya. The king, abiding by the Bodhisatta's teaching, performed meritorious deeds such as giving alms, and eventually passed away according to his kamma.
พระราชาทรงเลื่อมใส บูชาพระโพธิสัตว์ด้วยราชสมบัติ ได้ทรงกระทำสักการะเป็นอันมาก. นกยูงทองถวายราชสมบัติคืนแด่พระราชา พักอยู่ 2 - 3 วัน จึงถวายโอวาทว่า ข้าแต่มหาราช ขอพระองค์ จงทรงไม่ประมาทเถิด แล้วบินขึ้นอากาศไปยังภูเขาทัณฑกหิรัญ. ฝ่ายพระราชาดำรงอยู่ในโอวาทของพระโพธิสัตว์แล้ว ทรงบำเพ็ญบุญมีทานเป็นต้น เสด็จไปตามยถากรรม
After relating this story of the past, the Perfectly Enlightened One revealed that the king of that time was Ananda, while the peacock was the Great Being himself.
หลังจากทรงแสดงเรื่องราวในอดีตแล้ว สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเฉลยว่า พระราชาในครั้งนั้น คือพระอานนท์ ส่วนนกยูงนั้นคือพระมหาบุรุษเอง
Mora Paritta
The Peacock’s Protection
cr: https://www.dhammatalks.org/books/ChantingGuide/Section0055.html
Udetayañ-cakkhumā eka-rājā
Harissa-vaṇṇo paṭhavippabhāso
Taṁ taṁ namassāmi
Harissa-vaṇṇaṁ paṭhavippabhāsaṁ
Tay’ajja guttā viharemu divasaṁ.
The One King, rising, with Vision, golden-hued, illumining the Earth:
I pay homage to you, golden-hued, illumining the Earth.
Guarded today by you, may I live through the day.
พระอาทิตย์ ผู้เป็นดวงตาของโลก, เป็นเจ้าแห่งแสงสว่างอย่างเอก,
กำลังอุทัยแสงเรืองรองสาดส่องทั่วพื้นปฐพี;
เพราะเหตุนั้น, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมซึ่งพระอาทิตย์นั้น, ผู้สาดแสงเรืองรองสาดส่องทั่วพื้นปฐพี;
ในวันนี้ ข้าพเจ้าได้ท่านคุ้มครองแล้ว พึงอยู่เป็นสุขตลอดวัน;
Ye brāhmaṇā vedagu sabba-dhamme
Te me namo te ca maṁ pālayantu.
Namatthu buddhānaṁ namatthu bodhiyā.
Namo vimuttānaṁ namo vimuttiyā.
Those Brahmans who are knowers of all truths,
I pay homage to them; may they keep watch over me.
Homage to the Awakened Ones. Homage to Awakening.
Homage to the Released Ones. Homage to Release.
พราหมณ์เหล่าใด ถึงฝั่งแห่งพระเวทในธรรมทั้งมวล;
ขอพราหมณ์เหล่านั้น, จงรับความนอบน้อมของข้าพเจ้า; และโปรดคุ้มครองข้าพเจ้าด้วยเถิด;
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมแด่พระพุทธเจ้าทั้งหลาย และนอบน้อมแด่พระโพธิญาณ;
ความนอบน้อมของข้าพเจ้า จงมีแด่ท่านผู้หลุดพ้นแล้ว จากกิเลสทั้งหลาย, จงมีแด่วิมุตติธรรม;
Imaṁ so parittaṁ katvā
Moro carati esanā.
Having made this protection, the peacock sets out in search for food.
พญานกยูงนั้นกระทำปริตรนี้แล้ว, จึงเที่ยวไปแสวงหาอาหาร.
Apetayañ-cakkhumā eka-rājā
Harissa-vaṇṇo paṭhavippabhāso
Taṁ taṁ namassāmi
Harissa-vaṇṇaṁ paṭhavippabhāsaṁ
Tay’ajja guttā viharemu rattiṁ
The One King, setting, with Vision, golden-hued, illumining the Earth:
I pay homage to you, golden-hued, illumining the Earth.
Guarded today by you, may I live through the night.
พระอาทิตย์ผู้เป็นดวงตาของโลก, เป็นเจ้าแห่งแสงสว่าง อย่างเอก, ทอแสงเรืองรองสาดส่องทั่วพื้นปฐพี อัสดงคตแล้ว;
เพราะเหตุนั้น, ข้าพเจ้าขอนอบน้อมซึ่งพระอาทิตย์นั้น, ผู้สาดแสงเรืองรองสาดส่องทั่วพื้นปฐพี;
ในวันนี้ ข้าพเจ้าได้ท่านคุ้มครองแล้ว พึงอยู่เป็นสุขตลอดคืน;
Ye brāhmaṇā vedagu sabba-dhamme
Te me namo te ca maṁ pālayantu.
Namatthu buddhānaṁ namatthu bodhiyā
Namo vimuttānaṁ namo vimuttiyā
Those Brahmans who are knowers of all truths,
I pay homage to them; may they keep watch over me.
Homage to the Awakened Ones, Homage to Awakening.
Homage to the Released Ones, Homage to Release.
พราหมณ์เหล่าใด ถึงฝั่งแห่งพระเวทในธรรมทั้งมวล; ขอพราหมณ์เหล่านั้น,
จงรับความนอบน้อมของข้าพเจ้า; และโปรดคุ้มครองข้าพเจ้าด้วยเถิด;
ข้าพเจ้าขอนอบน้อมแด่พระพุทธเจ้าทั้งหลาย, และนอบน้อมแด่พระโพธิญาณ;
ความนอบน้อมของข้าพเจ้า, จงมีแด่ท่านผู้หลุดพ้นแล้วจากกิเลสทั้งหลาย, จงมีแด่วิมุตติธรรม;
Imaṁ so parittaṁ katvā
Moro vāsamakappayīti.
Having made this protection, the peacock arranges his nest.
พญานกยูงนั้นกระทำปริตรนี้แล้ว, จึงพักผ่อนหลับนอนแล.
Summary - สรุป
The Buddha recounted that when he was a peacock king, although he regularly chanted mantras for mindfulness, on the single day he forgot to chant due to being enchanted by a peahen's call, he met his fate. This teaches that without mindfulness, one succumbs to the power of sensual desires.
พระพุทธเจ้าทรงเล่าว่า ครั้งเป็นพญานกยูง แม้จะสวดคาถาเจริญสติมิได้ขาด แต่เพียงวันเดียวที่ลืมสวดด้วยหลงเสียงนางนกยูง ก็ต้องพบชะตากรรม สอนให้รู้ว่าหากขาดสติ ย่อมพ่ายแพ้ต่ออำนาจกาม
